Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Kortstaartmiervogel

Kortstaartmiervogel | Sipia berlepschi

Stub-tailed Antbird | Hormiguero colimocho | Formigueiro-de-cauda-curta

De kortstaartmiervogel is een donkere, gedrongen miervogel met een zeer korte staart, die alleen voorkomt in het Chocó-laagland van Colombia en Noordwest-Ecuador. Hij leeft in paren laag in de onderlaag van nat bos, vaak in de buurt van beken en drassige plekken. Met de esmeraldasmiervogel en de grijskruinmiervogel behoort hij tot het geslacht Sipia.

Kortstaartmiervogel (Sipia berlepschi)
Foto: Nick Athanas — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een snelle reeks hoge, heldere tonen, die aan het eind vaak iets daalt. Roepen zijn korte, scherpe tsjip-tonen en een droog geratel.

Luister: ZangXC428691

Opname: Fabrice Schmitt — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

14 cm, met een korte, zwarte snavel en een zeer korte staart. Het mannetje is geheel zwart, met kleine witte stippen op de vleugeldekveren. Het vrouwtje is eveneens donker, maar heeft kleine witte stippels op keel en borst en minder of geen witte stippen op de vleugel. Jonge vogels zijn doffer en bruiner.

Verwarrings­soorten

De esmeraldasmiervogel Sipia nigricauda is leigrijs in plaats van zwart, heeft een langere staart en leeft meestal hoger, in de voetheuvels. De bruinrugmiervogel Poliocrania exsul heeft een kastanjebruine rug en vleugels en een kale, blauwe huid rond het oog. De tiranmiervogel Cercomacroides tyrannina is grijzer, met een langere staart, en zit vaker in struikgewas aan de bosrand. De zeledons miervogel Hafferia zeledoni is groter, met een langere staart en een kale, blauwe huid rond het oog.

Leefgebied

Onderlaag van nat laaglandbos en hoog secundair bos, vooral langs beken, in drassige laagten en op plekken met dicht struikgewas en omgevallen bomen, van zeeniveau tot ongeveer 900 m. Zoekt in paren insecten en spinnen vlak boven de grond, soms bij zwermen trekmieren. Over de broedbiologie is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: in het Pacifische laagland van Chocó zuidwaarts via Valle del Cauca en Cauca tot Nariño. Ecuador: in het noordwesten, vooral in Esmeraldas en aangrenzend Imbabura en Pichincha. Peru: ontbreekt. Bolivia: ontbreekt. Ontbreekt op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet of nauwelijks voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in nat Chocó-bos langs beken naar de snelle, hoge zang; paren reageren vaak op elkaar en blijven laag in dicht groen. Wacht bij een zingende vogel rustig af tot hij in een opening verschijnt.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort is plaatselijk vrij algemeen in ongestoord bos, maar het laaglandbos van de Chocó neemt af door houtkap en de aanleg van landbouwgrond.

Wetenschappelijke naam

Sipia berlepschi | (Hartert, 1898)

Hartert beschreef de soort in 1898 als Pyriglena berlepschi; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Sipia werd in 1924 ingevoerd door Hellmayr. De geslachtsnaam, ingevoerd door Hellmayr in 1924, verwijst naar Sipí in de Chocó in West-Colombia. De soortnaam eert de Duitse ornitholoog Hans von Berlepsch (1850–1915), die een grote collectie Zuid-Amerikaanse vogels bijeenbracht. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cachabí, Esmeraldas, Ecuador.