Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Kroontapuittiran
Kroontapuittiran | Silvicultrix frontalis
Crowned Chat-Tyrant | Pitajo coronado | Papa-moscas-coroado
De kroontapuittiran is een kleine, donkere tiran van de ondergroei van het hoogste bergbos, vaak vlak onder de boomgrens. Hij valt op door een lange, lichte wenkbrauwstreep die vanaf het voorhoofd tot ver achter het oog doorloopt. Noordelijke en zuidelijke vogels verschillen in de kleur van de wenkbrauw en in het al dan niet hebben van vleugelstrepen.
Geluid
Hoge, dunne, wat aflopende fluittonen, ongeveer tsiiu, en een snelle, droge triller.
Opname: Lelis Navarrete — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
12,5 cm, met een dunne, zwarte snavel en een rechtop zittende houding. De bovendelen zijn donker bruingrijs, de kop donkerder. De lange wenkbrauwstreep is aan het voorhoofd geel tot okergeel en wordt naar achteren wit; in Colombia is hij overal witachtig. De onderzijde is donkergrijs, de onderbuik bruiniger. Vogels uit het noorden hebben egaal donkere vleugels; vogels uit midden- en zuid-Peru en Bolivia hebben twee roestkleurige vleugelstrepen. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De goudbrauwtapuittiran Silvicultrix pulchella heeft een over de hele lengte goudgele wenkbrauwstreep, roestkleurige vleugelstrepen en een olijfkleurige buik. De geelbuiktapuittiran Silvicultrix diadema heeft een gele onderzijde en leeft meestal lager. Jelski's tapuittiran Silvicultrix jelskii is lichter grijs van onderen, heeft duidelijke roestkleurige vleugelstrepen en leeft aan de westkant. De bruinrugtapuittiran Ochthoeca fumicolor is groter, met een roestbruine buik en zit vaker open.
Leefgebied
De dichte ondergroei van vochtig, mosrijk hoger bergbos en dwergbos aan de boomgrens, ook bamboestruweel en struweel aan de rand van de páramo, ongeveer tussen 2600 en 3600 m. Leeft alleen of in paren, zit laag en verborgen en maakt korte uitvallen naar insecten op bladeren en takken. Het nest is een kommetje van mos, vaak tegen een steile oever of in een spleet.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in de Centrale Cordillera en het zuiden van de Oostelijke Cordillera. Ecuador: langs beide flanken van de Andes. Peru: langs de oostkant van de Andes over vrijwel het hele land. Bolivia: in de Yungas van La Paz en Cochabamba. Ontbreekt op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek aan de rand van het hoogste nevelwoud, waar bos overgaat in páramo of puna, bijvoorbeeld langs paden in de vroege ochtend; let op een kleine, donkere tiran die laag in het struikgewas wegschiet.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd in de hier gevolgde soortsafbakening. De stand is waarschijnlijk stabiel; plaatselijk verdwijnt bos aan de boomgrens door branden en beweiding.
Wetenschappelijke naam
Silvicultrix frontalis | (de Lafresnaye, 1847) (GBIF: Ochthoeca frontalis)
De Lafresnaye beschreef de soort in 1847 als Tyrannula frontalis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Silvicultrix werd in 1986 ingevoerd door Lanyon. De geslachtsnaam is Latijn silvicultrix, 'bosbewoonster', van silva, 'bos', en cultrix, 'bewoonster'. De soortnaam komt van Latijn frons, 'voorhoofd': 'van het voorhoofd', naar de lichte voorhoofdsband. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Pasto, Nariño, Colombia.