Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Kuifcacholote
Kuifcacholote | Pseudoseisura cristata
Caatinga Cacholote | Cacholote de la caatinga | Casaca-de-couro
De kuifcacholote is een grote, effen roodbruine ovenvogel met een borstelige kuif, die alleen in de droge caatinga van het noordoosten van Brazilië thuishoort. Paren bouwen grote takkennesten in bomen en roepen luid in duet. In het gidsgebied is de soort alleen als dwaalgast vermeld; oudere meldingen uit Bolivia hebben vermoedelijk betrekking op de grijskuifcacholote, die vroeger tot dezelfde soort werd gerekend.
Geluid
Paren zingen luid in duet: lange, ratelende reeksen schelle tonen die in tempo en toonhoogte wisselen. Daarnaast korte, schorre roepen.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
23–25 cm, fors, met een rechte, krachtige, grijsachtige snavel, een lange staart en een opzetbare kuif. Het hele kleed is effen kaneelkleurig tot roodbruin, de onderdelen iets lichter; ook de kuif is roodbruin, zonder grijs. Het oog is lichtgeel. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels zijn doffer, met een kortere kuif en een donkerder oog.
Verwarringssoorten
De grijskuifcacholote Pseudoseisura unirufa lijkt sterk, maar heeft een grijsachtige kuif. De bruine cacholote Pseudoseisura lophotes is groter en donkerder bruin, met een donkere kuif en roodbruine vleugels en staart. De rosse ovenvogel Furnarius rufus is kleiner, zonder kuif, met een witachtige keel, en loopt veel over de grond.
Leefgebied
Caatinga: droog doornstruweel en loofverliezend bos, ook erven, dorpen en open land met verspreide bomen in het noordoosten van Brazilië. Zoekt op de grond en in bomen naar insecten en andere ongewervelden, soms naar vruchten. Het nest is een groot, gesloten bouwsel van doornige takken met een ingangsgang, hoog in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In het gidsgebied alleen als zeer zeldzame dwaalgast vermeld, zonder vaste plek of tijd van voorkomen. Onder het vroegere, ruime soortbegrip vielen ook de cacholotes van het oosten van Bolivia, die nu tot de grijskuifcacholote horen; meldingen uit Bolivia moeten daarom kritisch worden bekeken. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het noordoosten van Brazilië.
Hoe en wanneer kijken
Een cacholote in het oosten van Bolivia is vrijwel altijd een grijskuif- of bruine cacholote. Let bij een mogelijke kuifcacholote op de geheel roodbruine kuif zonder grijs en leg de waarneming vast met foto's en geluidsopnamen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. In de caatinga is de soort algemeen en ze houdt stand in open, bewoond land.
Wetenschappelijke naam
Pseudoseisura cristata | (Spix, 1824)
Spix beschreef de soort in 1824 als Anabates cristatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pseudoseisura werd in 1853 ingevoerd door Reichenbach. De geslachtsnaam combineert Grieks pseudos, 'vals', met seisoura, een door Hesychius van Alexandrië genoemde vogel die als kwikstaart wordt opgevat. De soortnaam cristata is Latijn voor 'gekuifd'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Malhada, Rio São Francisco, Bahia, Brazilië.