Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Kuifovenvogel

Kuifovenvogel | Furnarius cristatus

Crested Hornero | Hornero copetón | João-de-barro-de-topete

De kuifovenvogel is een kleine, bleke ovenvogel met een spitse kuif, kenmerkend voor de droge Chaco. Hij bouwt een modderen nest zoals de rosse ovenvogel, maar kleiner. In het gidsgebied komt hij alleen in het zuidoosten van Bolivia voor.

Kuifovenvogel (Furnarius cristatus)
Foto: Opisska — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een snel duet van hoge, schelle tonen, ijler dan bij de rosse ovenvogel. De roep is een kort, scherp tsjiek.

Luister: ZangXC51346

Opname: Bernabe Lopez-Lanus — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

15–16 cm, met een vrij korte, rechte snavel en een spitse, roodbruine kuif die vaak rechtop staat. De bovendelen zijn licht roodbruin tot zandkleurig, de staart helderder roodbruin. Een vage, lichte wenkbrauwstreep. De keel is wit, de onderdelen bleek geelbruin. De poten zijn grijsachtig. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De rosse ovenvogel Furnarius rufus is groter, zonder kuif, en egaler bruin. De leeuwerikstruikloper Coryphistera alaudina heeft ook een kuif, maar is gestreept op kop en onderdelen en leeft in groepjes. De bruine cacholote Pseudoseisura lophotes is veel groter, met een donkere, ruige kuif en een luide stem.

Leefgebied

Droog Chacobos en doornstruweel met open, kale grond, ook weiland en erven in het Chacogebied, meestal onder 800 m. Zoekt lopend op de kale bodem naar insecten. Het modderen nest staat op een tak of paal.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Bolivia: in de Chaco in het zuidoosten, in het zuiden van Santa Cruz, in Chuquisaca en in Tarija. Buiten het gidsgebied in het westen van Paraguay en het noorden van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek langs open plekken, zandwegen en erven in het Chacobos van het zuidoosten van Bolivia, bijvoorbeeld rond Villamontes; de vogels lopen over de kale grond en springen bij verstoring in een struik.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De Chaco wordt snel ontgonnen voor landbouw en veeteelt, maar de soort verdraagt een deels open landschap.

Wetenschappelijke naam

Furnarius cristatus | Burmeister, 1888

Burmeister beschreef de soort in 1888 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Furnarius werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Latijn furnarius, 'bakker' (van furnus, 'oven'), naar het ovenvormige lemen nest. De soortnaam komt van Latijn cristatus, 'gekuifd', naar de kuif. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Sierras de Córdoba, Argentinië.