Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Leeuwerikgrondtiran
Leeuwerikgrondtiran | Muscisaxicola maculirostris
Spot-billed Ground Tyrant | Dormilona piquipinta | Gaúcha-de-bico-pintado
De leeuwerikgrondtiran is een kleine, bruinachtige grondtiran van droge, rotsige hellingen en akkerland in de Andes. Hij komt lager voor dan de meeste andere grondtirannen en is de meest vocale soort van het geslacht: het mannetje zingt in een baltsvlucht, vergelijkbaar met die van een pieper. De naam verwijst naar de lichte vlek aan de basis van de snavel.
Geluid
De meest vocale grondtiran. Het mannetje zingt in een baltsvlucht: een reeks pit-tonen die versnelt tot een hogere krul en eindigt met twee heldere fluittonen. De roepen zijn een kort pit, pip of pjoe.
Opname: Cristian Pinto Fernandez — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14–15 cm, slank en rechtop. Kruin en rug zijn olijfbruin, met een witachtig buffkleurige wenkbrauwstreep en een donkere oogstreep. De vleugels zijn donker met buffkleurige randen, de staart zwartachtig met witte buitenranden. De onderdelen zijn witachtig, met olijfkleurige vlekjes of donkere streepjes op de borst. De snavel is zwart, met een gele tot oranje basis van de ondersnavel. In Colombia zijn de vogels lichter bruin met roze-buffkleurige onderdelen, in Ecuador overwegend kaneel- tot lichtroodbruin. De seksen zijn gelijk; jongen zijn valer met roestkleuriger vleugelranden.
Verwarringssoorten
De punagrondtiran Muscisaxicola juninensis en de grijze grondtiran Muscisaxicola cinereus zijn grijzer, met een effen onderzijde en een donkere snavel, en leven hoger in de puna. De rotsgrondtiran Muscisaxicola alpinus in Colombia en Ecuador is groter en grijzer, met een bruine kruin, en leeft hoger in de páramo. De gewone holengraver Geositta cunicularia heeft een langere, licht gebogen snavel en veel roodbruin in de vleugel.
Leefgebied
Droge, schaars begroeide en vaak rotsige hellingen met gras en struiken, en akkerland; in Peru en Bolivia van ongeveer 2000 tot 4500 m, in Colombia tussen 2000 en 3400 m, in Ecuador meestal tussen 2400 en 3500 m. Loopt over de grond en vangt insecten met korte sprintjes en vluchtjes. Het nest is een kom in een holte tussen stenen of in een oever.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: zeer plaatselijk in de Oostelijke Andes, van het zuiden van Boyacá tot Cundinamarca en de omgeving van Bogotá; één melding uit het uiterste zuiden. Ecuador: in de Andes van Imbabura tot Chimborazo, mogelijk verder zuidelijk. Peru: vrij algemeen in de Andes van Amazonas en Cajamarca zuidwaarts door het hele land, in het zuiden tot aan de kust. Bolivia: in het westen en midden. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Chili en Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek op droge, rotsige hellingen en langs akkers in de Peruaanse en Boliviaanse Andes naar een kleine bruine grondtiran die over de grond rent en rechtop op een steen zit. In de broedtijd verraadt de zangvlucht hem.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort is in Peru en Bolivia vrij algemeen; de Colombiaanse ondersoort is zeer plaatselijk.
Wetenschappelijke naam
Muscisaxicola maculirostris | d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1837
D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1837 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Muscisaxicola voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam is een samentrekking van de geslachten Muscicapa (vliegenvangers) en Saxicola (paapjes en roodborsttapuiten). De soortnaam komt van Latijn macula, 'vlek', en rostrum, 'snavel'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit La Paz, Bolivia.