Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Mesbekpauwies
Mesbekpauwies | Mitu tuberosum
Razor-billed Curassow | Paujil común | Mutum-cavalo
De mesbekpauwies is de hokko van het zuidelijke Amazonegebied, herkenbaar aan de hoge, opgezwollen rode snavel die aan een mes doet denken. In het gidsgebied leeft hij in het Amazonelaagland van Peru en Bolivia, ten zuiden van de Amazone en de Marañón, waar hij in weinig bejaagd bos nog regelmatig over paden loopt.
Geluid
Een zeer diep, zoemend mmm-mmm… mm, dat vooral in de schemering en in de broedtijd vanaf een tak klinkt; daarnaast hoge, dunne fluittonen als alarm.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
83–89 cm. Glanzend blauwzwart, met een kastanjebruine buik en kastanjebruine onderstaartdekveren, en een smalle witte eindband aan de staart. De kruinveren zijn kort en fluweelachtig. De snavel is felrood, met een hoge, zijdelings afgeplatte en opgezwollen rug die tot op het voorhoofd doorloopt; de poten zijn rood. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
Salvins mesbekpauwies Mitu salvini leeft ten noorden van de Amazone en de Marañón en heeft een witte buik en een brede witte staartpunt. De knobbelhokko Crax globulosa en de maskerhokko Crax fasciolata hebben een kuif van gekrulde veren; de maskerhokko heeft bij het mannetje een gele snavelbasis, het vrouwtje is gebandeerd. De nachthokko Nothocrax urumutum is veel kleiner en roodbruin.
Leefgebied
Hoog vochtig laaglandbos op terra firme en in seizoensoverstroomd bos, ook bamboebos en het voetheuvelbos aan de oostflank van de Andes; meestal onder ongeveer 1000 m. Loopt alleen of in paren over de bosbodem en eet gevallen vruchten, zaden en bladeren. Nestelt in een boom, met meestal twee eieren.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia alleen enkele meldingen uit het uiterste zuiden. Niet in Ecuador. In Peru in het Amazonelaagland ten zuiden van de Amazone en de Marañón, oostelijk van de Andes tot in Madre de Dios. In Bolivia in het noordelijke en centrale laagland. Buiten het gidsgebied in het Braziliaanse Amazonegebied ten zuiden van de Amazone.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Loop vroeg in de ochtend rustig over paden in groot, beschermd bos, zoals in Manu en Tambopata in Peru en in Madidi in Bolivia. Vogels lopen vaak voor de waarnemer uit over het pad en komen soms naar kleiplaatsen of oevers.
Staat van instandhouding
Gevoelig. De stand gaat achteruit door jacht, waarvoor grote hokko's bijzonder kwetsbaar zijn, en door het kappen van laaglandbos, vooral langs de rand van het Amazonegebied in Brazilië; in grote beschermde gebieden nog vrij algemeen.
Wetenschappelijke naam
Mitu tuberosum | (Spix, 1825)
Spix beschreef de soort in 1825 als Crax tuberosa; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Mitu werd in 1831 ingevoerd door Lesson. De geslachtsnaam komt van de Tupi-naam Mitú of Mutúm voor de hokko's, ongeveer 'zwarte vogel'; Marcgrave tekende hem in 1648 op als 'Mitu' of 'Mutu', en Lesson maakte er in 1831 een geslachtsnaam van. De soortnaam komt van Latijn tuber, 'zwelling': 'met een zwelling', naar de hoge, opgezwollen snavel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit (volgens de beschrijving).