Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Nachthokko
Nachthokko | Nothocrax urumutum
Nocturnal Curassow | Paujil nocturno | Urumutum
De nachthokko is de kleinste hokko en de enige die vooral 's nachts actief is. Overdag houdt hij zich verborgen in het dichte bos van het Amazonelaagland; in de nacht zingt hij vanaf een tak met diepe, holle tonen die ver door het bos dragen. Door die leefwijze is de soort weinig onderzocht.
Geluid
Een reeks diepe, holle, zoemende tonen, die enigszins aan een uil doen denken, bijvoorbeeld oem, oem-oem… oem-hoe, vanaf een tak in de middenlaag van het bos. Zingt vooral in de nacht, het meest bij maanlicht en in het begin van de regentijd.
Opname: Felipe Arantes — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
58–66 cm. Een vrij slanke hokko met een kuif van zwarte, naar voren gekrulde veren. Kop, hals en onderdelen zijn roodbruin, de bovendelen donkerder bruin met fijne zwarte vermiculatie. De staart is zwartachtig met een lichte, bruingele eindband. Rond het oog zit kale huid, geel boven het oog en blauwachtig eronder. De snavel is oranjerood, de poten zijn grijsachtig tot roze. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De mesbekpauwies Mitu tuberosum en Salvins mesbekpauwies Mitu salvini zijn veel groter, overwegend zwart, met een hoge rode snavel en rode poten. Spix' sjakohoen Penelope jacquacu is donker olijfbruin met witte streepjes op borst en hals en een rode keellel, en is overdag actief. In het donker is de zang het beste kenmerk.
Leefgebied
Hoog vochtig laaglandbos op terra firme en in seizoensoverstroomd bos, vaak in de buurt van beken, ook in palmmoerasbos; meestal onder ongeveer 600 m. Overdag rust hij op de grond in dichte begroeiing of in holten onder omgevallen bomen. Eet gevallen vruchten, zaden en bladeren. Het nest is een platform van takken in een boom, met meestal twee eieren.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het oostelijke Amazonelaagland. In Ecuador in het Amazonelaagland. In Peru in het noordoostelijke Amazonelaagland. Niet in Bolivia en niet ten westen van de Andes. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela en het westen van het Braziliaanse Amazonegebied.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in de nacht vanaf bospaden en bij lodges in groot, ongestoord bos in het Amazonelaagland, bijvoorbeeld langs de Napo in Ecuador, naar de diepe holle tonen. Met een lamp kan een zingende vogel soms op een tak worden gevonden; overdag wordt hij vooral toevallig aangetroffen als hij opvliegt van de bosbodem.
Staat van instandhouding
Op de Rode Lijst als niet bedreigd. De stand gaat plaatselijk achteruit door jacht en het kappen van laaglandbos, maar het verspreidingsgebied is groot en grotendeels bebost.
Wetenschappelijke naam
Nothocrax urumutum | (Spix, 1825)
Spix beschreef de soort in 1825 als Crax urumutum; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Nothocrax werd in 1856 ingevoerd door Burmeister. De geslachtsnaam komt van Grieks nothos, 'onecht', en het geslacht Crax (hokko's): een 'valse hokko'. De soortnaam komt van de Tupi-naam urú mutúm, 'nacht- of zwarte hokko', voor deze soort. Spix beschreef haar in 1825 als Crax urumutum. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio Negro, Amazonas, Brazilië.