Alle soorten › Zangvogels › Cotinga's › Oranje rotshaan
Oranje rotshaan | Rupicola rupicola
Guianan Cock-of-the-Rock | Gallito de las rocas guayanés | Galo-da-serra
De oranje rotshaan is een gedrongen, helder oranje cotinga van het Guyanaschild. In het gidsgebied komt hij alleen in het uiterste oosten van Colombia voor, rond granieten rotsen en heuvels in het laaglandbos. Mannetjes baltsen in groepen op de bosbodem, elk op een eigen, schoongemaakt plekje.
Geluid
Op de baltsplaats luide, kraaiende en krijsende kreten, ongeveer kaa-wouw, en zachtere klokkende geluiden. Elders meestal stil.
Opname: Alexandre GRAVE — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
30–32 cm, een gedrongen vogel met een korte staart. Het mannetje is helder oranje, met een hoge, halfronde kam die de snavel bedekt en een smalle donkere rand heeft. De vleugels zijn zwartbruin met witte vlekken op de handpennen en lange, gerafelde oranje binnenste armpennen; de staart is bruin met een oranje top. Het vrouwtje is donker olijfbruin, met een kleinere kam en een gele snavelpunt. Jonge mannetjes zijn eerst bruin en kleuren geleidelijk oranje.
Verwarringssoorten
De rode rotshaan Rupicola peruvianus is rood tot oranjerood, met zilvergrijze binnenste armpennen, en leeft in bergbos in de Andes; de verspreidingsgebieden overlappen niet. Het vrouwtje kan in het bos aan andere grote, donkere vogels doen denken, maar is aan de kam te herkennen.
Leefgebied
Vochtig laaglandbos op terra firme, vooral rond granieten rotsen, kliffen, grotten en heuvels met rotsblokken, ruwweg tot 1500 m. Eet vooral vruchten. Baltsplaatsen liggen op de bosbodem. Het vrouwtje bouwt een nest van modder en plantenmateriaal tegen een rotswand of in een grot.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In het gidsgebied alleen in het uiterste oosten van Colombia, in Guainía en Vaupés, rond granieten rotsen en heuvels. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, de Guyana's en het noorden van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Colombia het meest bekend van de granieten rotsen rond Inírida in Guainía, zoals de Cerros de Mavecure. Baltsende mannetjes zijn het actiefst in de ochtend; vrouwtjes zijn vaak bij rotswanden te vinden.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort wordt plaatselijk gevangen voor de handel in kooivogels; het leefgebied in het oosten van Colombia is grotendeels intact.
Wetenschappelijke naam
Rupicola rupicola | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als [Pipra] rupicola; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Rupicola werd in 1760 ingevoerd door Brisson. De geslachtsnaam is Nieuwlatijn voor 'rotsbewoner', van Latijn rupes, 'rots', en -cola, 'bewoner'. De soortnaam is gelijk aan de geslachtsnaam: 'rotsbewoner', van Latijn rupes, 'rots', en -cola, 'bewoner'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.