Alle soorten › Zangvogels › Cotinga's › Rode rotshaan
Rode rotshaan | Rupicola peruvianus
Andean Cock-of-the-Rock | Gallito de las rocas andino | Galo-da-serra-andino
De rode rotshaan is een van de meest opvallende vogels van de Andes: het mannetje is vuurrood met een kam die de snavel bedekt. Mannetjes baltsen in groepen op vaste plekken in beboste ravijnen langs beken, waar ze luid roepend op en neer springen. De soort is de nationale vogel van Peru.
Geluid
Op de baltsplaats laten mannetjes luide, krijsende en knorrende, varkensachtige kreten horen, vaak in koor. Elders meestal stil.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
30–32 cm, een gedrongen, duifachtige vogel. Het mannetje is helder rood tot oranjerood, met een hoge, schijfvormige kam die vanaf het voorhoofd over de snavel valt; de vleugels en staart zijn zwart, de grote binnenste armpennen bleek zilvergrijs. De tint verschilt per gebied, van oranjerood tot diep bloedrood. Het vrouwtje is donker roestbruin met een kleinere kam en zonder zilvergrijs in de vleugel. Jonge mannetjes zijn eerst bruin en kleuren geleidelijk rood.
Verwarringssoorten
Het mannetje is in de Andes onmiskenbaar. De oranje rotshaan Rupicola rupicola is feller oranje en leeft alleen in het laagland ten oosten van de Andes in het uiterste oosten van Colombia, buiten het bereik van de rode rotshaan. De roodkraagvruchtenkraai Pyroderus scutatus is zwart met alleen een oranjerode keel en borst. Het vrouwtje kan in het donkere bos aan een vruchtenkraai of een andere grote, donkere bosvogel doen denken, maar is aan de kam te herkennen.
Leefgebied
Vochtig bergbos en voetheuvelbos, vooral in steile ravijnen met rotswanden en snelstromende beken, ongeveer tussen 500 en 2400 m. Eet vooral vruchten en vangt daarnaast grote insecten en soms kleine gewervelden. Het vrouwtje bouwt een komvormig nest van modder en plantenmateriaal tegen een rotswand of in een grot, vaak boven of vlak bij stromend water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Langs de Andes in Colombia, op de hellingen van alle drie de cordilleras; in Ecuador op de west- en oostflank; in Peru en Bolivia op de oostflank. Komt niet voor op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de Andes van het westen van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bekende baltsplaatsen zijn bij Jardín in Antioquia in Colombia, bij Mindo in Ecuador en langs de weg naar Manu in Peru. De mannetjes zijn het actiefst vroeg in de ochtend en laat in de middag.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd, maar de aantallen nemen af door ontbossing op de Andeshellingen. De soort wordt ook gevangen voor de handel in kooivogels.
Wetenschappelijke naam
Rupicola peruvianus | (Latham, 1790)
Latham beschreef de soort in 1790 als [Pipra] peruviana; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Rupicola werd in 1760 ingevoerd door Brisson. De geslachtsnaam is Nieuwlatijn voor 'rotsbewoner', van Latijn rupes, 'rots', en -cola, 'bewoner'. De soortnaam verwijst naar Peru. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Chanchamayo, Junín, Peru.