Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Ornaattiran
Ornaattiran | Myiotriccus ornatus
Ornate Flycatcher | Mosquerito adornado | Papa-moscas-ornado
De ornaattiran is een kleine, contrastrijk getekende tiran van voetheuvelbos en lager bergbos, vaak langs beken en bosranden. Een witte vlek voor het oog en een gele stuit zijn de kenmerken waaraan hij in elk kleed te herkennen is. Vogels van de westkant van de Andes hebben een donkere staart, die van de oostflank een roodbruine.
Geluid
Hoge, dunne, scherpe fluittonen pseet of piiik, vaak lang achter elkaar herhaald.
Opname: Carlos Delgado JUMABITA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
12 cm, met een korte snavel en een vrij korte staart. De kop is donkergrijs met een opvallende witte vlek tussen snavel en oog; de keel is grijs. Rug en vleugels zijn olijfgroen, de stuit is helder geel. De borst is olijfkleurig, de buik geel. De staart is aan de westkant van de Andes donker, aan de oostflank grotendeels roodbruin. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De geelstuittiran Myiobius barbatus en de borsteltiran Myiobius villosus hebben ook een gele stuit, maar geen witte vlek voor het oog, en bewegen met gespreide staart en hangende vleugels door de ondergroei. De roodstaarttiran Terenotriccus erythrurus heeft een roodbruine staart maar een grijze kop zonder witte vlek en leeft in het laagland. De kaneeltiran Pyrrhomyias cinnamomeus heeft een kaneelkleurige onderzijde.
Leefgebied
Vochtig voetheuvelbos en lager bergbos, vooral langs beken, in ravijnen, aan bosranden en bij wegsleuven, meestal tussen 600 en 2000 m, aan de Pacifische kant plaatselijk lager. Zit in de onderste en middelste etage op een open twijg en maakt korte uitvallen naar insecten; vaak in paren of kleine groepjes. Over het nest is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in de drie Andesketens en aan de Pacifische helling. Ecuador: aan beide flanken van de Andes; aan de westkant de vorm met donkere staart, aan de oostkant die met roodbruine staart. Peru: aan de oostflank, zuidwaarts tot Cusco en Puno. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Wandel langs een beek of bosweg in voetheuvelbos op 800–1500 m en luister naar een hoge, scherpe fluittoon; de vogel zit vaak laag op een open twijg boven het water of aan de bosrand.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd in de hier gevolgde afgrenzing, waarin de vormen van de westkant en de oostflank samen één soort vormen. Beide vormen komen over een groot gebied voor en verdragen bosranden.
Wetenschappelijke naam
Myiotriccus ornatus | (de Lafresnaye, 1853)
De Lafresnaye beschreef de soort in 1853 als Tyrannula ornata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Myiotriccus werd in 1905 ingevoerd door Ridgway. De geslachtsnaam komt van Grieks muia, 'vlieg', en trikkos, een niet nader bekend klein vogeltje, een stam die veel in namen van tirannen wordt gebruikt. Latijn ornatus, 'versierd', naar de opvallende tekening van kop en stuit. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.