Alle soorten › Zangvogels › Kraaiachtigen › Purpergaai
Purpergaai | Cyanocorax cyanomelas
Purplish Jay | Urraca morada | Gralha-do-pantanal
De purpergaai is een grote, donkere gaai met een zwarte kop en borst en verder dof purperbruin verenkleed, van de droge bossen en savannen in het oosten en zuiden van Bolivia. Hij leeft in luidruchtige groepen die samen foerageren en hun gebied verdedigen. In het gidsgebied bereikt hij de noordwestgrens van zijn verspreiding: in Peru is hij alleen bekend van de Pampas del Heath.
Geluid
Luide, schorre en raspende roepen, zoals een herhaald tsjaa of kraa; groepen roepen vaak tegelijk.
Opname: Guilherme Melo — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
35–37 cm, met een zware zwarte snavel en een lange staart. Kop, keel, nek en borst zijn roetzwart. De rest van het lichaam is dof purperbruin tot donker violetgrijs, vleugels en staart met een blauwpurperen glans. Poten en iris zijn donker. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer.
Verwarringssoorten
De violetgaai Cyanocorax violaceus is blauwer, met een bleke blauwwitte nek, en leeft noordelijker in het Amazonelaagland. De pluchekapgaai Cyanocorax chrysops heeft een kuifje van korte, fluweelachtige zwarte veren, een gele iris, roomwitte onderdelen en een witte staartpunt. De kroeskopgaai Cyanocorax cristatellus heeft een hoge, gekrulde kuif, witte onderdelen en een witte eindhelft van de staart.
Leefgebied
Droogbos en Chaco, halfopen bos, cerrado, galerijbos langs rivieren, bosranden en boomrijk landbouwgebied, vooral onder 1000 m, plaatselijk hoger in de uitlopers van de Andes. Eet insecten, andere ongewervelden, eieren, kleine gewervelden, vruchten en zaden, en zoekt zowel in bomen als op de grond. Het nest is een kom van takjes in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Bolivia in het laagland van het oosten en zuiden, onder meer in Beni, Santa Cruz, Chuquisaca en Tarija, en op de lagere oostflank van de Andes. In Peru alleen in het uiterste zuidoosten, in de savannen van de Pampas del Heath in Madre de Dios. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuidwesten van Brazilië (Pantanal), in Paraguay en in het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In de droge bossen van de Chiquitania en rond Santa Cruz in Bolivia, waar groepen langs bosranden en boerenerven trekken en zich met hun schorre roepen laten horen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Algemeen en goed bestand tegen gedeeltelijke ontbossing en landbouw.
Wetenschappelijke naam
Cyanocorax cyanomelas | (Vieillot, 1818)
Vieillot beschreef de soort in 1818 als Pica cyanomelas; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cyanocorax werd in 1826 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks kuanos, 'donkerblauw', en korax, 'raaf'. De soortnaam komt van Grieks kuanos, 'donkerblauw', en melas, 'zwart', naar het donkere paarsblauwe verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.