Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Riviermoortiran
Riviermoortiran | Knipolegus orenocensis
Riverside Tyrant | Viudita ribereña | Maria-preta-ribeirinha
De riviermoortiran is een tiran van jonge begroeiing op riviereilanden en zandbanken langs de grote rivieren van het Amazone- en Orinocobekken. Hij leeft uitsluitend in de vroege stadia van de oeverbegroeiing, zoals jonge Cecropia, wilgen en riet. In het gidsgebied komt de Amazone-ondersoort sclateri voor, waarvan het vrouwtje sterk afwijkt van het mannetje.
Geluid
Een reeks melodieuze tonen die eindigt met een raspend, hikkend geluid; de roep is een zachte, vloeiende fluittoon. Het mannetje maakt bij de balts korte vluchtjes met hoorbare vleugelslagen.
Opname: GABRIEL LEITE — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
15 cm, slank, met een kleine kuif en een vrij lange staart. Het mannetje van sclateri is geheel zwartachtig leigrijs tot zwart, de kop het donkerst; het mannetje van de nominaatvorm in Oost-Colombia is iets lichter leigrijs. Het vrouwtje van sclateri is roetgrijs van boven en witachtig van onderen, met zware donkere strepen op borst en flanken; het vrouwtje van de nominaatvorm is leigrijs met een olijfkleurige zweem. De snavel is grijsachtig.
Verwarringssoorten
De amazonemoortiran Knipolegus poecilocercus is kleiner, het mannetje is glanzend blauwzwart, het vrouwtje bruin met een roodbruine stuit en staartranden, en hij leeft in de onderbegroeiing van várzea en igapó, niet op open riviereilanden. De vale tapuittiran Ochthornis littoralis is zandbruin en zit laag op stammen en oevers aan de waterkant. De witvleugelmoortiran Knipolegus aterrimus heeft witte vleugelvlekken en leeft hoger in de Andes.
Leefgebied
Jong struweel en vroege opslag op riviereilanden, zandbanken en oevers van grote, slibrijke rivieren, met jonge Cecropia, wilgen, riet en hoog gras, tot ongeveer 300 m. Zit laag tot halfhoog in de struiken en vliegt uit naar insecten. Het nest is een kom van plantaardig materiaal in een struik.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: plaatselijk in het noordoosten (Meta, Orinoco-gebied) en in het uiterste zuidoosten langs de Amazone. Ecuador: zeldzaam en plaatselijk in het noordoosten langs de Napo. Peru: in het noordoosten en oosten langs de Amazone, de Marañón, de Ucayali en hun zijrivieren. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied langs de Orinoco in Venezuela en langs de Amazone en haar zijrivieren in Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek op riviereilanden met jonge Cecropia en wilgenopslag, bijvoorbeeld bij Iquitos, naar donkere vogels die laag in het struweel zitten; met een boot zijn de eilanden het best te bereiken.
Staat van instandhouding
In deze afbakening niet geëvalueerd. De vormen die elders als afzonderlijke soorten worden behandeld, gelden als niet bedreigd. De soort is afhankelijk van riviereilanden die door overstromingen voortdurend veranderen.
Wetenschappelijke naam
Knipolegus orenocensis | Berlepsch, 1884
Berlepsch beschreef de soort in 1884 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Knipolegus werd in 1826 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam komt van Grieks knips, 'insect', en legō, 'oppikken', naar de manier van voedselzoeken. De soortnaam verwijst naar de Orinoco, niet noodzakelijk de typelocatie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Ciudad Bolívar, Venezuela.