Alle soorten › Pelikaanachtigen › Ibissen en lepelaars › Rode lepelaar
Rode lepelaar | Platalea ajaja
Roseate Spoonbill | Espátula rosada | Colhereiro
De rode lepelaar is de enige lepelaar van Amerika en de enige roze lepelaar ter wereld. De roze kleur komt uit carotenoïden in zijn voedsel van kreeftachtigen en andere waterdieren. Met heen en weer zwaaiende kop zeeft hij ondiep water af met zijn platte, lepelvormige snavel.
Geluid
Meestal stil. In kolonies en bij het opvliegen een laag, hees knorren of grommen.
Opname: Paul Marvin — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
70–85 cm, met een lange, rechte snavel die aan het eind verbreed is tot een platte lepel, een vrij lange hals en lange poten. Volwassen vogels zijn roze, met een witte hals en mantel, felrode schouders en bovenvleugeldekveren en een oranjeachtige staart. De kop is kaal en groenachtig grijs, de snavel grijs en de poten zijn roze tot rood. In de vlucht worden hals en poten gestrekt gehouden. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels zijn witachtig met een lichtroze waas en een gevederde kop, en worden in ongeveer drie jaar volledig roze.
Verwarringssoorten
De rode flamingo Phoenicopterus ruber, die aan de Caribische kust van Colombia voorkomt, is veel groter, met een zeer lange hals en poten en een geknikte snavel. De rode ibis Eudocimus ruber is egaal scharlakenrood, met een gebogen snavel en zwarte vleugelpunten. Van ver kunnen jonge, witachtige vogels aan reigers doen denken, maar de lepelvormige snavel en de manier van voedsel zoeken zijn kenmerkend.
Leefgebied
Ondiepe zoete, brakke en zoute wateren: lagunes, estuaria en getijdenvlakten aan de kust, mangrove, moerassen, ondergelopen savannes en oevers van meren en rivieren in het laagland. Zoekt met zwaaiende bewegingen van snavel en kop in ondiep water naar kleine vissen, garnalen, insecten en andere waterdieren. Broedt in kolonies, vaak samen met reigers en ibissen, met een nest van takken in mangrove of bomen boven water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia aan de Caribische kust, in het Magdalenadal en in de llanos, plaatselijk ook in het Amazonegebied en aan de Pacifische kust. In Ecuador vooral aan de kust rond de Golf van Guayaquil, schaars in het oostelijke laagland. In Peru in het Amazonelaagland en in het uiterste noordwesten aan de kust. In Bolivia in de savannes en moerassen van het noorden en oosten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van de Verenigde Staten, Mexico en het Caribisch gebied tot het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de llanos van Colombia en de Beni-savannes van Bolivia langs ondergelopen vlakten en ondiepe plassen, of in de mangrove en lagunes rond de Golf van Guayaquil in Ecuador. Groepen zoeken vaak samen met reigers en ibissen voedsel.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Vroeger werd de soort sterk bejaagd voor de veren; plaatselijk zijn verlies van mangrove en moerassen en verstoring van broedkolonies bedreigingen.
Wetenschappelijke naam
Platalea ajaja | Linnaeus, 1758
Linnaeus beschreef de soort in 1758 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Platalea voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam is Latijn platalea, de klassieke naam voor de lepelaar, verwant aan Grieks platus, 'breed', naar de brede snavel. De soortnaam komt van de Tupi-naam van de vogel, zoals vastgelegd door de Duitse natuuronderzoeker Georg Marcgrave (1610–1644) in Historia Naturalis Brasiliae (1648). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio São Francisco, oostelijk Brazilië.