Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Roetkopmiervogel
Roetkopmiervogel | Percnostola rufifrons
Black-headed Antbird | Hormiguero cabecinegro | Formigueiro-de-cabeça-preta
De roetkopmiervogel is een miervogel van het noordoosten van Zuid-Amerika die in het gidsgebied alleen aan de randen voorkomt: in het uiterste oosten van Colombia en, ver daarvan gescheiden, met een eigen ondersoort in Noordoost-Peru. De wetenschappelijke naam rufifrons (roodvoorhoofd) slaat op het vrouwtje van de nominaatvorm. Hij volgt geregeld trekmierenzwermen.
Geluid
In Peru een reeks eentonige fluittonen in matig tempo met een haperende inleidende toon; in het noorden van het verspreidingsgebied een luid gefloten pa, pier-pier. Roepen: een korte, krassende toon, een dalende klagende toon en een korte ratel.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14–15 cm. Het mannetje is grijs met een zwarte kruin en keel en zwarte vleugeldekveren met witte randen en punten. Het vrouwtje is olijfbruin van boven met kaneelrossige onderdelen. In Oost-Colombia (ondersoort minor) heeft het mannetje geen kuif en het vrouwtje een roodbruine kuif. In Peru (jensoni) heeft het mannetje bredere, lichtgrijze randen aan de kruinveren en het vrouwtje een zwarte kuif, een donker olijfgrijs gezicht en een witachtige keel. De iris is in beide ondersoorten grijs.
Verwarringssoorten
De Allpahuayomiervogel Percnostola arenarum bij Iquitos is zeer nauw verwant; het mannetje heeft een grijze in plaats van zwarte kruin, het vrouwtje een grijze kruin en rug. De vlekvleugelmiervogel Myrmelastes leucostigma heeft witte stippen op de vleugeldekveren en een kortere staart. De zwartmaskermierkruiper Myrmoborus myotherinus heeft een zwart masker met een grijze kruin.
Leefgebied
Dichte ondergroei in terra firme-bos en volgroeid secundair bos, vooral bij omgevallen bomen en struikige bosranden; ook in bos op zandige of lateritische grond. In het laagland, in Colombia tot ongeveer 300 m. Foerageert alleen, in paren of familiegroepjes op of tot 2 m boven de grond en wipt daarbij met de staart; volgt trekmieren om opgeschrikte insecten te vangen, maar wijkt daar voor de vaste mierenvolgers.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in het uiterste oosten, langs de grens met Venezuela en Brazilië. Peru: zeer plaatselijk in Loreto ten noorden van de Amazone. Ontbreekt in Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Daarbuiten in Zuid-Venezuela, Noord-Brazilië en de Guyana's.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Peru zijn de plekken van jensoni beperkt; informeer naar recente waarnemingen in het gebied ten noorden van Iquitos. In Oost-Colombia loont het om bij trekmierenzwermen in terra firme-bos te wachten.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Groot verspreidingsgebied en vermoedelijk stabiele stand. In Colombia vrij schaars; de Peruaanse ondersoort komt zeer plaatselijk en verspreid voor en is daardoor gevoeliger voor bosverlies.
Wetenschappelijke naam
Percnostola rufifrons | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Turdus rufifrons; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Percnostola werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam komt van Grieks perknos, 'donker, schemerig', en stolē, 'kleed', naar het donkere verenkleed. De soortnaam komt van Latijn rufus, 'rood', en frons, 'voorhoofd'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.