Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Roodkopdwergtiran
Roodkopdwergtiran | Pseudotriccus ruficeps
Rufous-headed Pygmy Tyrant | Tirano enano cabecirrufo | Maria-de-cabeça-ruiva
De roodkopdwergtiran is een kleine tiran van de ondergroei van het hogere bergbos, met een geheel oranjerode kop die scherp afsteekt tegen het olijfgroene lichaam. Hij leeft laag in dichte vegetatie, vaak tussen bamboe, en laat een droge triller en snorrende vleugelgeluiden horen.
Geluid
Een droge, insectachtige triller van enkele seconden, eerst stijgend en dan dalend. Daarnaast een snorrend vleugelgeluid en klappende geluiden met de snavel.
Opname: Bram Vogels — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
11 cm, met een korte, platte snavel en een vrij lange staart. De hele kop, met kruin, gezicht en keel, is oranjerood tot roodbruin. Rug en stuit zijn olijfgroen, vleugels en staart donker met roodbruine randen; de staart oogt roodbruin. Borst en flanken zijn grijsachtig olijf, de buik geelachtig. De seksen zijn gelijk; jongen hebben een doffere, bruinere kop.
Verwarringssoorten
De bruinvoorhoofddwergtiran Pseudotriccus simplex heeft alleen voorhoofd en gezicht roodbruin, met een olijfgroene kruin, en leeft lager in het zuidoosten van Peru en in Bolivia. De bronzen dwergtiran Pseudotriccus pelzelni heeft geen roodbruin aan de kop en leeft lager. De roodkruintodietiran Poecilotriccus ruficeps heeft een roodbruine kruin met een zwarte rand, een grijze nek en een lichte keel en buik, en leeft in struikgewas en bosranden.
Leefgebied
De ondergroei van nevelwoud en hoger bergbos tot aan de boomgrens, vaak met Chusquea-bamboe, ruwweg tussen 1900 en 3400 m. Vangt kleine insecten met korte sprongen naar bladeren en twijgen, meestal alleen of in paren, soms aan de rand van gemengde groepen. Het nest is weinig beschreven.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in alle drie de Andesketens. Ecuador: aan beide flanken van de Andes. Peru: aan de oostflank over de hele lengte van het land. Bolivia: in de Yungas van La Paz en Cochabamba. Ontbreekt op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in nevelwoud boven 2200 m, vooral waar bamboe groeit, naar de droge triller en het snorrende vleugelgeluid; zoek dan laag in de ondergroei naar de oranjerode kop.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort is gebonden aan bergbos met een dichte ondergroei en verliest leefgebied waar dat bos wordt gekapt of afgebrand.
Wetenschappelijke naam
Pseudotriccus ruficeps | (de Lafresnaye, 1843)
De Lafresnaye beschreef de soort in 1843 als Musicapa [Todirostrum?] ruficeps; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pseudotriccus werd in 1885 ingevoerd door Taczanowski & Berlepsch. De geslachtsnaam komt van Grieks pseudos, 'vals', en trikkos, een klein, niet nader bepaald vogeltje, in de ornithologie gebruikt voor tirannen. De soortnaam komt van Latijn rufus, 'roodbruin', en -ceps, 'gekopt', naar de roodbruine kop. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.