Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Kliftiran
Kliftiran | Hirundinea ferruginea
Cliff Flycatcher | Birro común | Gibão-de-couro
De kliftiran is een tiran van rotswanden, kliffen en wegsleuven, die met lange, zwaluwachtige vluchten insecten vangt en steeds terugkeert naar dezelfde richel. Met zijn kaneelrode onderzijde en grote roodbruine vleugelvlakken onderscheidt hij zich van de andere tirannen van het gidsgebied. Paren zitten vaak samen op de rots.
Geluid
Luide, schelle, snelle reeksen kwetterende tonen, vaak door de twee vogels van een paar in duet, en scherpe losse roepen.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
18 cm, met lange, spitse vleugels en een brede, platte snavel. De bovendelen zijn donker grijsbruin, de kop met een grijs gevlekt gezicht. De onderzijde is warm kaneelrood. In de vlucht vallen grote roodbruine vlakken in de vleugels op; de staart is donker met een roodbruine basis. De seksen zijn gelijk; jongen zijn doffer met lichte randen op de bovendelen.
Verwarringssoorten
De kaneeltiran Pyrrhomyias cinnamomeus heeft eveneens een kaneelkleurige onderzijde, maar is veel kleiner, olijfbruin van boven en leeft in bosranden. De streepkeelstruiktiran Myiotheretes striaticollis heeft ook roodbruin in de vleugels, maar is groter, heeft een gestreepte keel en zit op struiken in open berglandschap. Zwaluwen hebben een kleinere snavel en zitten zelden rechtop op rotsen.
Leefgebied
Rotswanden, kliffen, ravijnen, groeves en wegsleuven in beboste berggebieden, ook gebouwen en bruggen, meestal tussen 500 en 2500 m, plaatselijk hoger; daarnaast op geïsoleerde rotsen in het laagland. Vangt vliegende insecten met lange, zwevende vluchten vanaf een richel. Het nest is een kom van plantenmateriaal in een rotsspleet of op een richel.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in de Andesketens, de Sierra Nevada de Santa Marta en op rotsformaties in het oosten. Ecuador: aan beide flanken van de Andes, vooral aan de oostkant. Peru: vooral aan de oostflank, plaatselijk aan de westkant. Bolivia: aan de oostflank van de Andes en op rotsen in het laagland van het oosten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's en via Brazilië tot Paraguay, Uruguay en het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs bergwegen op de oostflank van de Andes naar steile wegsleuven en rotswanden; de vogel zit rechtop op een richel en maakt opvallende rondvluchten boven de weg.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd in de hier gevolgde afgrenzing. De soort komt over een zeer groot gebied voor en profiteert plaatselijk van wegsleuven, groeves en gebouwen.
Wetenschappelijke naam
Hirundinea ferruginea | (Gmelin, 1788)
Gmelin beschreef de soort in 1788 als [Todus] ferrugineus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Hirundinea werd in 1837 ingevoerd door D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye. De geslachtsnaam komt van Latijn hirundo, hirundinis, 'zwaluw', en betekent 'van de zwaluwen', naar de zwaluwachtige jachtvlucht. De soortnaam komt van Latijn ferrugineus, 'roestkleurig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.