Alle soorten › Zangvogels › Amerikaanse gorzen › Roodkraaggors
Roodkraaggors | Zonotrichia capensis
Rufous-collared Sparrow | Chingolo común | Tico-tico
De roodkraaggors is de meest verbreide gors van het gidsgebied en een van de meest voorkomende vogels van de Andes, van akkers en dorpspleinen tot de rand van de páramo en de puna. Met zijn grijze, zwart gestreepte kop, kuifje en roodbruine nekband is hij in het hele gebied een vertrouwde verschijning. Zijn korte, fluitende zang verschilt van streek tot streek en is grondig onderzocht als voorbeeld van zangdialecten.
Geluid
De zang is een korte, heldere fluittoon van twee of drie tonen, vaak gevolgd door een triller, ongeveer tie-tioe tie-tie-trrrr, van een paal, dak of struik en ook 's nachts te horen. Elke streek heeft eigen varianten. De roep is een scherp tsjip.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14–15 cm, met een korte, kegelvormige, grijze snavel en een klein kuifje dat vaak wordt opgezet. De kop is grijs, met een zwarte streep aan weerszijden van de kruin, een zwarte oogstreep en een zwarte baardstreep. Een roodbruine band loopt over de nek naar de zijkant van de borst, waar een zwarte vlek zit. De keel is wit, de borst en buik grijswit. De bovendelen zijn bruin met zwarte strepen, met twee smalle witte vleugelstrepen. De seksen zijn gelijk. Jongen missen de roodbruine band en het koppatroon en zijn op borst en flanken fijn donker gestreept.
Verwarringssoorten
Jonge vogels kunnen lijken op de sprinkhaangors Ammodramus savannarum, die een plattere kop, een geelbruin gezicht en een kortere staart heeft, of op de graslandgors Ammodramus humeralis, die geel voor het oog en een ongestreepte borst heeft. De witkruingors Zonotrichia leucophrys, een uitzonderlijke dwaalgast, heeft een zwart-wit gestreepte kruin en geen roodbruine nekband.
Leefgebied
Vrijwel alle open en halfopen landschappen in de Andes: akkers, terrassen, weiden, heggen, tuinen, parken en dorpen, struweel van droge dalen, bosranden en de rand van páramo en puna, ruwweg van 500 tot boven 4000 m; in Peru ook in de kustvalleien tot zeeniveau. Zoekt op de grond naar zaden en insecten. Het nest is een kommetje van gras op de grond of laag in een struik.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia, Ecuador, Peru en Bolivia algemeen in de hele Andes, ook in de Sierra Nevada de Santa Marta en in de kustvalleien en oases van Peru. In het Amazonische laagland grotendeels afwezig, met verspreide kleine groepen op savannen en tepuiachtige heuvels, en in het oosten van Bolivia plaatselijk in open terrein. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Zuid-Mexico en Hispaniola tot Vuurland.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bijna elke Andesstad en elk dorp heeft roodkraaggorzen; let op de vogels die op daken en muren zingen. Vergelijk de zang op verschillende hoogten en in verschillende dalen om de streekvarianten te horen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Een van de meest voorkomende zangvogels van Zuid-Amerika; de soort heeft geprofiteerd van ontbossing en de uitbreiding van landbouw en bebouwing in de Andes.
Wetenschappelijke naam
Zonotrichia capensis | (Müller, 1776)
Müller beschreef de soort in 1776 als Fringilla capensis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Zonotrichia werd in 1832 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam komt van Grieks zōnē, 'band', en thrix, 'haar', naar de gestreepte kop. De soortnaam verwijst naar Kaap de Goede Hoop, de onjuiste herkomst die aan het beschreven exemplaar werd gegeven. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.