Alle soorten › Zangvogels › Muggeneters › Roodkruinmierpitta

Roodkruinmierpitta | Pittasoma rufopileatum

Rufous-crowned Antpitta | Tororoí cejinegro | Tovacuçu-de-coroa-ruiva

De roodkruinmierpitta is een plompe bodemvogel van het Chocó-regenwoud, met een roodbruine kruin boven een brede zwarte streep. Ondanks de naam behoort het geslacht Pittasoma niet tot de echte mierpitta's maar tot de familie van de muggeneters. Hij leeft verborgen op de bosbodem en volgt soms zwermen trekmieren.

Roodkruinmierpitta (Pittasoma rufopileatum)
Foto: desertnaturalist — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een doordringende, dalende fluittoon, kieee-joer, met tussenpozen herhaald. Bij onrust een vertragend gekwetter.

Luister: ZangXC544330

Opname: Iván Lau — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

16–18 cm, rond en vrijwel staartloos, op lange grijze poten, met een zware snavel. Het mannetje heeft een helder roodbruine kruin, daaronder een brede zwarte band van snavel tot nek, en een geelachtig tot roodbruin gezicht. De bovendelen zijn olijfbruin met zwarte schubben, de vleugels hebben kleine witte stippels. Keel en onderstaartdekveren zijn lichtbruin, de rest van de onderdelen geelachtig met golvende zwarte bandjes. Het vrouwtje heeft een doffere kruin, een smallere zwarte band en minder bandering. In het noorden van Colombia hebben vogels een geheel roodbruine kop en vrijwel ongebandeerde onderdelen.

Verwarrings­soorten

De brilmierpitta Hylopezus perspicillatus is kleiner, met een grijze kruin, een lichte oogring en zwart gestreepte, witachtige onderdelen. De oranjeflankmierpitta Myrmothera dives is kleiner en egaal bruin met oranjebruine flanken. De zwartkopmierlijster Formicarius nigricapillus is donker, met een zwarte kop, en loopt met opgestoken staart. De zustersoort Pittasoma michleri uit Midden-Amerika heeft een zwarte kruin.

Leefgebied

De bodem van vochtig laagland- en voetheuvelbos in de Chocó, tot ongeveer 1100 m. Leeft alleen of in paren in het binnenste van het bos. Over het voedsel is weinig bekend; in de maag zijn insecten en spinnen gevonden. Over het broeden is vrijwel niets bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia langs de Pacifische kust en op de westflank van de Westelijke Andes, van Chocó zuidwaarts tot Nariño. In Ecuador in het noordwesten, vooral in Esmeraldas en het westen van Pichincha. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister vroeg in de ochtend in groot, ongestoord laagland- en voetheuvelbos van noordwest-Ecuador en de Colombiaanse Chocó naar de doordringende fluittoon. Let ook op zwermen trekmieren, waar hij soms samen met mierlijsters en mierkruipers op de bodem foerageert.

Staat van instandhouding

Gevoelig. De stand neemt af door de snelle ontbossing van het laagland en de voetheuvels van de Chocó.

Wetenschappelijke naam

Pittasoma rufopileatum | Hartert, 1901

Hartert beschreef de soort in 1901 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Pittasoma werd in 1860 ingevoerd door Cassin. De geslachtsnaam is gevormd uit het geslacht Pitta en Grieks sōma, 'lichaam', naar de pitta-achtige bouw. De soortnaam komt van Latijn rufus, 'roodbruin', en pileatus, 'met een kap', naar de roodbruine kruin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bulun, Esmeraldas, Ecuador.