Alle soorten › Spechtachtigen › Toekans › Roodsnaveltoekan
Roodsnaveltoekan | Ramphastos tucanus
White-throated Toucan | Tucán goliblanco | Tucano-de-papo-branco
De roodsnaveltoekan is de grootste toekan van het Amazonelaagland in het gidsgebied: zwart, met een witte keel en borst en een zeer lange snavel. Zijn jankende roep vanaf de top van hoge bomen is een van de kenmerkende geluiden van het Amazonewoud. In het gidsgebied leeft de vorm cuvieri, met een zwarte snavel; de Nederlandse naam slaat op de nominaatvorm uit het noordoosten van Zuid-Amerika, waarvan de snavel grotendeels roodbruin is.
Geluid
Een luide, jankende roep van een lange en enkele kortere tonen, als kie-jóh, kie-jo-jo, lang achter elkaar herhaald vanaf een hoge, open tak, vooral 's morgens en 's avonds; vaak roepen meerdere vogels tegelijk. Daarnaast droog snavelgeklepper.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
53–61 cm, waarvan ongeveer een derde snavel. Het verenkleed is zwart, met een witte keel en bovenborst die van onderen begrensd worden door een smalle rode band. De bovenstaartdekveren zijn geel tot oranjegeel, de onderstaartdekveren rood. De snavel is zwart, met een smalle gele kam over de bovenrand en een smalle gele tot groenige band aan de basis. Rond het oog ligt naakte, lichtblauwe huid. De seksen zijn gelijk, maar het vrouwtje heeft een kortere snavel. Jonge vogels zijn doffer, met een kortere snavel.
Verwarringssoorten
De groefsnaveltoekan Ramphastos vitellinus heeft in het gidsgebied dezelfde witte keel en zwarte snavel met gele kam, maar is kleiner, met een kortere snavel, rode bovenstaartdekveren en een krassende, kwakende roep in plaats van gejank; bastaarden komen voor. De zwartsnaveltoekan Ramphastos ambiguus aan de oostflank van de Andes heeft een gele keel en borst en een gele bovensnavel. De reuzentoekan Ramphastos toco in Bolivia heeft een oranje snavel met een zwarte vlek bij de punt en leeft in halfopen land.
Leefgebied
Hoog, vochtig laaglandbos, zowel terra firme als várzea, bosranden, rivierbossen en halfopen land met hoge bomen; vooral in de boomkruinen. Meestal onder 1000 m, plaatselijk hoger in de voetheuvels. Leeft in paren of kleine groepjes. Eet vooral vruchten, maar ook insecten, kleine gewervelden en eieren en jongen van andere vogels. Broedt in een natuurlijke boomholte.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland ten oosten van de Andes, van het Orinocogebied tot het Amazonegebied. In Ecuador in het oostelijke laagland en de voetheuvels. In Peru in het hele Amazonelaagland. In Bolivia in het noordelijke en centrale laagland, ruwweg zuidwaarts tot het noorden van Santa Cruz. Ontbreekt ten westen van de Andes en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's en het Amazonegebied van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in de vroege ochtend langs rivieren en open plekken in het Amazonewoud naar de jankende roep en zoek dan de top van een hoge, kale boom af. Vanaf uitkijktorens bij lodges in het laagland van Ecuador en Peru zijn de vogels vaak in de kruinen te zien.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd in deze soortafgrenzing. De soort is nog wijdverbreid, maar de aantallen nemen af door ontbossing in het Amazonegebied; daarnaast wordt hij bejaagd voor vlees en veren en gevangen als kooivogel.
Wetenschappelijke naam
Ramphastos tucanus | Linnaeus, 1758
Linnaeus beschreef de soort in 1758 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Ramphastos voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam komt van Grieks rhamphēstēs, 'gesnuit, met grote snavel', van rhamphē, 'snavel'. De soortnaam tucanus komt van het Tupi-woord tukana, 'toekan', waarvan ook het woord toekan zelf afstamt. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Suriname.