Zwartsnaveltoekan | Ramphastos ambiguus

Geluid

Een luide, jankende, steeds herhaalde roep van een lange en enkele korte tonen, als kie-jeh, tedik-tedik, in het Spaans vaak weergegeven als Dios te dé. Roept vooral 's morgens en 's avonds vanaf een hoge tak, waarbij de kop bij elke roep op en neer zwaait.

Herkenning

52–61 cm, waarvan een groot deel snavel. Het verenkleed is zwart, met een helder gele keel en borst die van onderen begrensd worden door een smalle witte en een bredere rode band. De bovenstaartdekveren zijn wit, de onderstaartdekveren rood. De bovensnavel is geel, de ondersnavel en een schuine baan over de basis van de bovensnavel zijn zwart bij de vorm van de oostflank en kastanjebruin bij de vorm van het westen. Rond het oog ligt naakte, groenige huid. De seksen zijn gelijk, het vrouwtje heeft een kortere snavel. Jonge vogels zijn doffer, met een kleinere snavel.

Verwarrings­soorten

De chocótoekan Ramphastos brevis in het westen lijkt sterk op de oostelijke vorm, met een gele bovensnavel en zwarte ondersnavel, maar is kleiner en heeft een krassende, kwakende roep; de westelijke zwartsnaveltoekan onderscheidt zich van hem door de kastanjebruine ondersnavel. In het Amazonegebied heeft de roodsnaveltoekan Ramphastos tucanus een witte keel en een donkere snavel, en de groefsnaveltoekan Ramphastos vitellinus is kleiner met een zwarte snavel en een krassende roep. In het noorden van Colombia heeft de zwavelborsttoekan Ramphastos sulfuratus een veelkleurige snavel met groen, oranje en rood.

Leefgebied

Hoog, vochtig bos in het laagland en op de lagere hellingen, vooral in de boomkruinen en aan bosranden, en ook in half open land met hoge bomen, schaduwkoffie en cacao. De oostelijke vorm leeft vooral in het voetheuvelbos en lagere bergregenwoud van de oostflank; de westelijke vorm in het Chocó-regenwoud en de vochtige bossen van West-Ecuador. Eet vooral vruchten, maar ook insecten, hagedissen, eieren en jonge vogels. Broedt in een holte in een boom.

Verspreiding en trek

In Colombia aan de Pacifische kant en in het noorden en midden van het land (westelijke vorm) en aan de oostflank van de Andes (oostelijke vorm). In Ecuador in het westelijke laagland en de voetheuvels, en aan de oostflank van de Andes. In Peru aan de oostflank van de Andes zuidwaarts tot ongeveer het midden van het land. Niet in Bolivia. Buiten het gidsgebied in Venezuela en, met de westelijke vorm, van Honduras tot Panama.

• Jaarrond
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Zoek hem aan bosranden en langs wegen door het voetheuvelbos, waar vogels vroeg in de ochtend roepend in de top van een hoge, kale boom zitten. Een snavel die zwart of kastanjebruin van onderen is, beslist de determinatie ten opzichte van de chocótoekan.

Staat van instandhouding

Nog wijdverbreid, maar de aantallen nemen af door ontbossing, vooral in het westen van Colombia en Ecuador, waar veel laaglandbos is verdwenen. Wordt plaatselijk bejaagd en als kooivogel gehouden.

Wetenschappelijke naam

Ramphastos ambiguus | Swainson, 1823

Swainson beschreef de soort in 1823 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Ramphastos werd in 1758 ingevoerd door Linnaeus. De geslachtsnaam komt van Grieks rhamphēstēs, 'gesnuit, met grote snavel', van rhamphē, 'snavel'. De soortnaam ambiguus is Latijn voor 'twijfelachtig, onzeker' (van ambigere, 'twijfelen'). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Buenavista, Colombia.