Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Roodvleugelstruiktiran

Roodvleugelstruiktiran | Cnemarchus rufipennis

Rufous-webbed Bush Tyrant | Birro grande | Tirano-arbustivo-de-asa-ruiva

De roodvleugelstruiktiran is een egaal grijze tiran van Polylepis-bosjes en struikrijke rotshellingen hoog in de Andes van Peru en Bolivia. In rust lijkt hij eentonig grijs, maar in de vlucht tonen de vleugels en de staart veel roodbruin. Hij werd vroeger in een eigen geslacht, Polioxolmis, geplaatst.

Roodvleugelstruiktiran (Cnemarchus rufipennis)
Foto: James Sykes — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Meestal stil. Een zacht, dalend fluitje en korte, droge roepjes.

Luister: RoepXC832492

Opname: Eduardo Quintanilla — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

21 cm, met een dunne, zwarte snavel. Het hele kleed is grijs, van boven iets donkerder en op de buik lichter, met donkere teugels. De vleugels zijn donkergrijs met roodbruine binnenvlaggen van de slagpennen, die in de vlucht een brede roodbruine vlek vormen; ook de ondervleugel is kaneelkleurig. De staart is grijs met roodbruine binnenvlaggen. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De roodstuitstruiktiran Cnemarchus erythropygius heeft een witte voorkruin, een roodbruine stuit en buik en leeft meestal in vochtiger gebied. De zwartbekklauwiertiran Agriornis montanus is groter, met een zware, gehaakte snavel en witte buitenste staartpennen. Grondtirannen (Muscisaxicola) lopen veel over de grond en hebben kortere staarten zonder roodbruin.

Leefgebied

Polylepis-bosjes, rotsige hellingen met struiken, ravijnen en de randen van puna-grasland, ongeveer tussen 3000 en 4600 m. Zit op een rots of struik en vangt insecten met uitvallen naar de grond of in de lucht. Over het nest is weinig bekend; het ligt vermoedelijk tussen rotsen.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Peru: in de Andes van het midden en zuiden, van Áncash en Huánuco tot Puno. Bolivia: in de Andes van La Paz, Cochabamba en verder zuidelijk. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het noordwesten van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in Polylepis-bosjes en rotsige ravijnen hoog in de Andes, bijvoorbeeld in de Cordillera Blanca of rond Abra Málaga bij Cusco; let in de vlucht op roodbruin in vleugels en staart.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort is vrij schaars en gebonden aan Polylepis-bos, dat door kap, brand en begrazing sterk is versnipperd.

Wetenschappelijke naam

Cnemarchus rufipennis | (Taczanowski, 1874) (GBIF: Polioxolmis rufipennis)

Taczanowski beschreef de soort in 1874 als Muscisaxicola rufipennis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cnemarchus werd in 1905 ingevoerd door Ridgway. De geslachtsnaam combineert Grieks knēmos, 'berghelling', met arkhos, 'heerser, leider'. Latijn rufus, 'ros', en penna, 'veer, vleugel': met rossige vleugels. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Maraynioc, Peru.