Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Santamartastekelstaart

Santamartastekelstaart | Synallaxis fuscorufa

Rusty-headed Spinetail | Pijuí de Santa Marta | João-de-cabeça-ferrugínea

De santamartastekelstaart komt alleen voor in de Sierra Nevada de Santa Marta in het noorden van Colombia. Hij leeft in dichte bosranden en struikgewas op de middelste en hogere hellingen van dit geïsoleerde gebergte. Zijn snelle, drietonige zang is daar vaak minutenlang te horen.

Santamartastekelstaart (Synallaxis fuscorufa)
Foto: Basar — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang bestaat uit drie snelle tonen, di-di-doe, die vaak minutenlang met korte tussenpozen worden herhaald.

Luister: ZangXC480145

Opname: Rolf A. de By — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

16–17 cm, met een lange, getrapte staart. Kop, hals en borst zijn helder roodbruin, met donkere teugels. De rug is dof grijsolijf, de flanken zijn olijfkleurig en de staart is doffer roodbruin. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels hebben een doffere kruin, okerolijfkleurige veerranden op de onderdelen en een vage bandering op de buik.

Verwarrings­soorten

De streepkapstekelstaart Cranioleuca hellmayri, ook alleen in de Sierra Nevada de Santa Marta, heeft een gestreepte kruin en een witte wenkbrauwstreep en zoekt zijn voedsel hoger in de bomen, langs takken en mossen. Temmincks stekelstaart Synallaxis albescens leeft lager, in open grasland, en heeft een lichte onderzijde. De roeststekelstaart Synallaxis unirufa lijkt in kleur sterk op deze soort, maar komt niet in de Sierra Nevada de Santa Marta voor.

Leefgebied

Struikrijke randen en ondergroei van groenblijvend bergbos, verruigde open plekken en secundair struikgewas, ongeveer tussen 1000 en 3000 m, vooral in de bovenste helft daarvan. Leeft in paren en pikt geleedpotigen van bladeren en twijgen in dichte begroeiing, meestal laag bij de grond. Over het nest is weinig bekend; de broedtijd loopt vermoedelijk van januari tot juni.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia alleen in de Sierra Nevada de Santa Marta (Magdalena, La Guajira en Cesar). Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek langs de weg naar de San Lorenzo-kam boven Minca, bijvoorbeeld rond het reservaat El Dorado, in struikgewas langs de bosrand. Luister naar de herhaalde drietonige zang.

Staat van instandhouding

Gevoelig. De stand wordt geschat op 2500 tot 10.000 volwassen vogels en lijkt stabiel. In de Sierra Nevada de Santa Marta is nog maar ongeveer 15% van de oorspronkelijke begroeiing onaangetast; het bos wordt bedreigd door illegale uitbreiding van landbouw, houtkap en branden.

Wetenschappelijke naam

Synallaxis fuscorufa | Sclater, 1882

Sclater beschreef de soort in 1882 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Synallaxis werd in 1818 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks sunallaxis, 'uitwisseling'. De soortnaam komt van Latijn fuscus, 'donker', en rufus, 'roodbruin'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit San Sebastián, Sierra Nevada de Santa Marta, Colombia.