Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Zwartkopstekelstaart
Zwartkopstekelstaart | Synallaxis tithys
Blackish-headed Spinetail | Pijuí cabecinegro | João-de-cabeça-escura
De zwartkopstekelstaart is een stekelstaart van het Tumbes-droogbos in het zuidwesten van Ecuador en het noordwesten van Peru, en komt nergens anders voor. Hij leeft in de ondergroei van loofverliezend bos, die door begrazing in grote delen van zijn gebied verdwijnt. De soort geldt als kwetsbaar.
Geluid
De zang is een korte, droge, stijgende triller, die om de paar seconden wordt herhaald. Opgewonden vogels laten een herhaalde reeks wie-die horen.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14–15 cm, met een getrapte, donkere staart met spitse veren. Het gezicht is grotendeels zwart, met witachtige spikkels op de wangen; achterkruin en bovenrug zijn donkergrijs. De vleugeldekveren zijn warm roodbruin en vormen een opvallend vlak op de vleugel. De onderdelen zijn grijs, op de buik lichter. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels zijn olijfkleuriger, met een onscherp zwart voorhoofd en grijs gevlekte onderdelen.
Verwarringssoorten
De halsbandstekelstaart Synallaxis stictothorax leeft in hetzelfde droge laagland, maar heeft een witte keel, een gestreepte borstband en een roodbruine staart. De leikleurige stekelstaart Synallaxis brachyura heeft een roodbruine kruin en leeft in vochtiger bos. Azara's stekelstaart Synallaxis azarae heeft een roodbruine kruin en een grijs gezicht en leeft hoger in de bergen.
Leefgebied
Ondergroei van loofverliezend droogbos, secundair bos en aangrenzend struikgewas, van zeeniveau tot ongeveer 1000 m; er zijn aanwijzingen voor geringe hoogtetrek. Leeft in paren, soms in gemengde groepen, en zoekt geleedpotigen in strooisel, blad en twijgen in dichte begroeiing. Het nest is een bol van takjes in een wirwar van lianen; de broedtijd valt vermoedelijk in de regentijd van januari tot april.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Ecuador in het droge zuidwesten: Loja, El Oro en Guayas, met verspreide meldingen noordwaarts in Santa Elena en Manabí. In Peru in Tumbes en Piura. Ontbreekt in Colombia, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de droogbossen rond Macará en Zapotillo in Loja, bijvoorbeeld in het reservaat Jorupe, of in het Nationaal Reservaat Tumbes in Peru. De droge triller verraadt de vogel; hij blijft meestal in dichte ondergroei.
Staat van instandhouding
Kwetsbaar. De stand wordt geschat op 2500 tot 10.000 volwassen vogels en neemt af. Landbouw heeft de bossen in het verspreidingsgebied sterk verkleind; begrazing door geiten en vee verwijdert de ondergroei en remt het herstel van het bos.
Wetenschappelijke naam
Synallaxis tithys | Taczanowski, 1877
Taczanowski beschreef de soort in 1877 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Synallaxis werd in 1818 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks sunallaxis, 'uitwisseling'. De soortnaam komt van laat-Grieks titis, een klein tjilpend vogeltje dat Photios noemt; Gessner gebruikte in 1555 de naam 'Titys' voor de zwarte roodstaart. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Lechugal, Tumbes, Peru.