Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Schubrugmiervogel

Schubrugmiervogel | Willisornis poecilinotus

Common Scale-backed Antbird | Hormiguero dorsiescamado común | Rendadinho

De schubrugmiervogel is een kleine miervogel van de onderlaag van Amazonebos, genoemd naar de zwart-wit geschubde rug en vleugels van het mannetje. Hij volgt regelmatig zwermen van trekmieren, maar foerageert ook zelfstandig. Het is een van de meest verspreide miervogels in het laagland ten oosten van de Andes.

Schubrugmiervogel (Willisornis poecilinotus)
Foto: DickDaniels (http://carolinabirds.org/) — CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een reeks van ongeveer tien tot vijftien hoge, ijle fluittonen die geleidelijk in toonhoogte stijgen. Roepjes zijn een kort, droog tsjirr en zachte tikjes.

Luister: ZangXC1097774

Opname: David Bradley — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13–14 cm, met een vrij korte staart. Het mannetje is grijs, met zwarte rug en vleugeldekveren waarvan de veren wit omzoomd zijn, wat een geschubd patroon geeft; de staart is grijs met zwarte en witte banden. Het vrouwtje heeft bruine bovendelen met okerkleurige schubben op rug en vleugels; kop en onderzijde variëren per ondersoort van roestbruin tot grijsachtig. In het gidsgebied komen meerdere ondersoorten voor.

Verwarrings­soorten

De vlekrugmiervogel Hylophylax naevius heeft een zwarte keel, okerkleurige vlekken op de rug en een witte, zwart gevlekte borst. De zilvervlekmiervogel Hylophylax punctulatus heeft witte stippen op de rug, een zwarte keel en leeft vooral in várzea en bij water. De bandrugmiervogel Dichrozona cincta loopt over de grond, heeft een zeer korte staart, een lichte stuitband en een borstband van zwarte vlekken.

Leefgebied

Onderlaag van vochtig laaglandbos op terra firme en van voetheuvelbos, plaatselijk in overgangsbos, tot ongeveer 1000 m. Foerageert laag, vaak vanaf verticale stammetjes, en pakt insecten van bladeren en de grond; volgt regelmatig zwermen van trekmieren en sluit zich soms aan bij gemengde groepen. Meestal in paren.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: ten oosten van de Andes, van Meta en Guaviare tot Amazonas. Ecuador: in het oostelijke laagland en de voetheuvels. Peru: in het hele Amazonelaagland. Bolivia: in het noorden. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Zuid-Venezuela, de Guyana's en Amazonisch Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in terra-firmebos naar de stijgende reeks hoge fluittonen en zoek dan laag tussen de stammetjes. Bij een zwerm trekmieren is de soort vaak samen met andere mierenvolgers te zien.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Wijdverbreid en vrij algemeen in ongestoord bos; ontbossing is plaatselijk een bedreiging.

Wetenschappelijke naam

Willisornis poecilinotus | (Cabanis, 1847)

Cabanis beschreef de soort in 1847 als Hypocnemis poecilonota; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Willisornis werd in 2007 ingevoerd door Agne & Pacheco. De geslachtsnaam eert Edwin O'Neill Willis (1935–2015), Amerikaans ornitholoog die de vogels van Midden- en Zuid-Amerika bestudeerde; Grieks ornis betekent 'vogel'. De soortnaam komt van Grieks poikilos, 'bont, gevlekt', en nōtos, 'rug', naar de geschubde rug. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Guyana.