Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Slobeend
Slobeend | Spatula clypeata
Northern Shoveler | Cuchara común | Pato-colhereiro
De slobeend broedt op het hele noordelijk halfrond en heeft een lange, aan de punt sterk verbrede snavel waarmee hij voedsel uit het water zeeft. Een klein deel van de Noord-Amerikaanse vogels overwintert tot in het noorden van Zuid-Amerika. In het gidsgebied is hij een schaarse wintergast, vooral in Colombia.
Geluid
Meestal stil in de winter. Het mannetje laat een doffe, herhaalde roep took-took horen, het vrouwtje een laag, nasaal gekwaak.
Opname: David Darrell-Lambert — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
44–51 cm, een middelgrote eend met een grote, lepelvormige snavel waardoor de kop voorzwaar lijkt. Het mannetje in broedkleed heeft een donkergroene kop, een gele iris, een witte borst, kastanjebruine flanken en buik en een zwarte snavel. Het vrouwtje is gevlekt bruin, met een grijsbruine snavel met oranje randen. In de vlucht hebben beide seksen lichtblauwe voorvleugels en een groene spiegel. Mannetjes die in de herfst aankomen zijn vaak nog in eclipskleed en lijken dan op het vrouwtje.
Verwarringssoorten
De Argentijnse slobeend Spatula platalea heeft een even grote snavel, maar het mannetje is kaneelrood met zwarte stippels en een bleke kop; het vrouwtje is donkerder, met een langere, puntige staart en een geheel donkere snavel. Vrouwtjes van de blauwvleugeltaling Spatula discors en de kaneeltaling Spatula cyanoptera zijn kleiner, met een veel kleinere snavel.
Leefgebied
Ondiepe, voedselrijke zoete en brakke meren, moerassen, lagunes en zuiveringsvijvers, in het laagland en op meren in de Andes tot ongeveer 3000 m. Zwemt met de snavel door het oppervlaktewater en zeeft plankton, kleine kreeftachtigen en zaden. Broedt niet in het gidsgebied.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia een schaarse wintergast, vooral in het Caribisch laagland en op meren van de Oostelijke Cordillera. In Ecuador zeldzaam. In Peru en Bolivia een zeer zeldzame gast. Ontbreekt op de Galápagos. Broedt in Noord-Amerika, Europa en Azië en overwintert zuidelijk tot in Midden-Amerika, het noorden van Zuid-Amerika, Afrika en Zuid-Azië.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Van november tot maart tussen groepen blauwvleugeltalingen op ondiepe meren in het noorden van Colombia; let op de grote snavel en de laag op het water liggende voorkant.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De wereldstand is groot; het verlies van wetlands is plaatselijk een bedreiging.
Wetenschappelijke naam
Spatula clypeata | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Anas clypeata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Spatula werd in 1822 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam is Latijn spatula, 'lepel, spatel', naar de brede snavel. De soortnaam clypeata is Latijn voor 'met een schild', van clypeus, 'rond schild', naar de brede snavel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zuid-Zweden.