Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Spix' sjakohoen
Spix' sjakohoen | Penelope jacquacu
Spix's Guan | Pava de Spix | Jacu-de-spix
Spix' sjakohoen is het grote sjakohoen van het Amazonelaagland ten oosten van de Andes. Het leeft in paren of kleine groepen in de boomlagen van ongestoord bos en is in streken met weinig jacht een van de meest waargenomen hoenderachtigen. Bij zonsopkomst maakt het met de vleugels een ratelend geluid dat ver door het bos klinkt.
Geluid
Luide, toeterende en kakelende roepen, vaak in een reeks die aanzwelt, vooral in de schemering. Bij zonsopkomst een droog, ratelend geroffel van de vleugels tijdens een korte glijvlucht.
Opname: Daan van der Hoeven — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
76–89 cm, een groot, donker sjakohoen met een lange staart en een volle, borstelige kuif. Het kleed is donker olijfbruin met een bronsgroene glans op rug en vleugels; hals, borst en mantel hebben smalle witte veerranden, die een gestreept patroon geven. De kale huid rond het oog is blauwgrijs, de grote keellel is helder rood. De poten zijn rood. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
Het andessjakohoen Penelope montagnii is veel kleiner, met een grijs bepoederd gezicht en een kleine keellel, en leeft hoger in het bergbos. De blauwkeelgoean Pipile cumanensis is zwart met een witte kuif en witte vleugelvlekken. De lelgoean Aburria aburri is zwart met een lange gele keellel en leeft op de Andeshellingen. Het witvoorhoofdsjakohoen Penelope superciliaris in het oosten van Bolivia is kleiner, met roestbruine vleugelranden.
Leefgebied
Vochtig laaglandbos op terra firme en in de várzea, galerijbos en de rand van bos langs rivieren, tot in het voetheuvelbos aan de oostflank van de Andes, meestal onder 1200 m, plaatselijk hoger. Eet vruchten, zaden, bladeren en bloemen, vooral in de middelste en hoogste boomlagen. Het nest is een platform van takken in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Amazonelaagland en het zuiden van de Orinoco-streek. In Ecuador in het oostelijke laagland. In Peru in het hele Amazonelaagland. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten tot de voet van de Andes. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Brazilië, het zuiden van Venezuela en Guyana.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Loop vroeg in de ochtend langs paden in ongestoord laaglandbos of vaar langs rivieren; groepen zitten dan vaak in vruchtdragende bomen langs de oever. In beschermde gebieden met weinig jacht laten ze mensen dicht naderen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Jacht en houtkap hebben de stand langs wegen en rond nederzettingen sterk doen afnemen; in grote, ongestoorde bossen blijft hij algemeen.
Wetenschappelijke naam
Penelope jacquacu | Spix, 1825
Spix beschreef de soort in 1825 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Penelope werd in 1786 ingevoerd door Merrem. De geslachtsnaam komt uit de Griekse mythologie: Penelope was de dochter van de Spartaanse koning Ikarios en de vrouw van Odysseus. De soortnaam komt van de Tupi-naam Jacú guacú, 'groot hoen', voor een sjakohoen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio Solimões, Amazonas, Brazilië.