Alle soorten › Tinamoeachtigen › Tinamoes › Tataupatinamoe
Tataupatinamoe | Crypturellus tataupa
Tataupa Tinamou | Tinamú tataupá | Inhambu-chintã
De tataupatinamoe is een kleine, donkere tinamoe van droog en halfvochtig bos. Zijn verspreiding is sterk gesplitst: een groot gebied in het oosten van Zuid-Amerika en geïsoleerde vormen in de droge dalen van de Andes in Peru en het zuiden van Ecuador. Hij is veel vaker te horen dan te zien; zijn snelle, aflopende triller klinkt de hele dag door.
Geluid
Een snelle, aflopende reeks korte tonen die versnelt en overgaat in een triller; de hele dag te horen, het meest in de ochtend.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
22–25 cm, met een kleine kop, een rode snavel en paarsrode poten. Kop, hals en borst zijn leigrijs, de keel is witachtig. Rug en vleugels zijn effen donker kastanjebruin. De buik is witachtig; de flanken en onderstaartdekveren zijn zwart en wit geschubd. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De kortsnaveltinamoe Crypturellus parvirostris is kleiner en lichter, met een bruine in plaats van kastanjebruine rug, een geelbruine borst en rode poten; hij leeft in opener land. De bruine tinamoe Crypturellus obsoletus is groter, met roodbruine onderdelen, en leeft in vochtig bergbos. De zwartkoptinamoe Crypturellus atrocapillus heeft een zwarte kruin en een roodbruine borst. De wenkbrauwtinamoe Crypturellus transfasciatus heeft een lichte wenkbrauwstreep en een gebandeerde rug en leeft in het droogbos ten westen van de Andes.
Leefgebied
Droog en halfvochtig bos, struikbos, bosranden, oud secundair bos en verruigde plantages, van het laagland tot ongeveer 2000 m in de droge dalen van de Andes. Loopt over de grond en zoekt zaden, vruchten en ongewervelden. Het nest ligt op de grond onder struiken of tussen bladafval; het mannetje broedt de eieren uit.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Ecuador alleen in het uiterste zuiden, in de droge dalen van Zamora-Chinchipe. In Peru in het droge dal van de Marañón en in droge dalen op de oostflank van de Andes verder naar het zuiden. In Bolivia in de dalen en uitlopers van de oostelijke Andes en in de oostelijke laaglanden. Ontbreekt in Colombia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het oosten en midden van Brazilië, in Paraguay en in het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in de droge dalen van het noorden van Peru, bijvoorbeeld rond Jaén en Bagua, naar de aflopende trillers. In Bolivia is hij te vinden in droog bos rond Santa Cruz en in de dalen van de oostelijke Andes. Vogels lopen vaak over bospaden en zandwegen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort verdraagt secundair bos en bosranden goed; de geïsoleerde vormen in de Andes zijn afhankelijk van het droogbos in de dalen, dat sterk wordt gekapt.
Wetenschappelijke naam
Crypturellus tataupa | (Temminck, 1815)
Temminck beschreef de soort in 1815 als Tinamus tataupa; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Crypturellus werd in 1914 ingevoerd door Brabourne, WWK-H & Chubb. De geslachtsnaam komt van Grieks kruptos, 'verborgen', en oura, 'staart', met het Latijnse verkleinwoord -ellus: 'klein verborgen staartje'. De soortnaam komt van de Guaraní-naam Ihnambú tataupá, 'vuur-tinamoe', via de 'Ynambú tatáupá' van Félix de Azara; volgens de volksverhalen wees de rode snavel erop dat de vogel vuur had gegeten, waarvan hij de hoeder was. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio de Janeiro, Brazilië.