Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Tiranmiervogel
Tiranmiervogel | Cercomacroides tyrannina
Dusky Antbird | Hormiguero tirano | Chororó-escuro
De tiranmiervogel is een kleine, grijze miervogel van dicht struikgewas aan bosranden, van Mexico tot het westen van Ecuador en het noorden van het Amazonegebied. Paren houden zich op in de lage vegetatie en zijn vooral te horen aan hun versnellende, fluitende zang. In grote delen van het Colombiaanse laagland is het een van de gewoonste miervogels van secundaire begroeiing.
Geluid
De zang van het mannetje is een versnellende, iets stijgende reeks heldere fluittonen, poe poe poe-pu-pu-pupupu; het vrouwtje antwoordt vaak met een kortere, hogere reeks. Roepen zijn een droog tsjek en een korte ratel.
Opname: Brian Cox — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14 cm. Het mannetje is grijs, iets donkerder op de rug, met smalle witte randen aan de zwartachtige vleugeldekveren, een verborgen witte vlek tussen de schouders en een donkere staart met smalle witte toppen. Het vrouwtje is olijfbruin van boven en warm okerbruin op keel, borst en buik, met lichte randen aan de vleugeldekveren.
Verwarringssoorten
De rouwmiervogel Cercomacra nigricans is groter; het mannetje is zwart met brede witte staarttoppen, het vrouwtje zwartachtig grijs met witte streepjes op keel en borst. Parkers miervogel Cercomacroides parkeri leeft hoger in de Andes, boven ongeveer 1100 m; het mannetje is zwarter. Ten oosten van de Andes lijkt de zwartachtige miervogel Cercomacroides nigrescens op de tiranmiervogel; het mannetje is donkerder leigrijs en het vrouwtje heeft een roodbruin gezicht; de zang is het betrouwbaarste kenmerk.
Leefgebied
Dicht struikgewas, lianen en kreupelhout aan bosranden, bij open plekken in het bos, in secundair bos en in begroeide akkerranden, van zeeniveau tot ongeveer 1200 m. Zoekt in paren laag in de vegetatie naar insecten. Het nest is een losse, hangende kom in een dichte struik.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: wijdverbreid in het laagland van het Pacifisch gebied, het noorden en de dalen tussen de Andes, en ten oosten van de Andes in het noorden van het Amazone- en Orinocogebied. Ecuador: in het westelijk laagland en de voetheuvels, vooral in het noorden. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuidoosten van Mexico via Midden-Amerika tot Venezuela, de Guyana's en het noorden van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister langs bosranden en beken in het laagland van West-Ecuador en Colombia naar de versnellende fluitreeks; paren reageren op elkaar en laten zich even aan de rand van het struikgewas zien.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Algemeen en wijdverbreid; de soort verdraagt secundaire begroeiing en bosranden goed.
Wetenschappelijke naam
Cercomacroides tyrannina | (Sclater, 1855) (GBIF: Cercomacra tyrannina)
Sclater beschreef de soort in 1855 als Pyriglena tyrannina; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cercomacroides werd in 2014 ingevoerd door Tello & Raposo. De geslachtsnaam is Cercomacra met Grieks -oidēs, 'lijkend op', dus 'lijkend op Cercomacra'. De soortnaam is modern Latijn tyranninus, 'tiranachtig', van Latijn tyrannus, 'tiran'. Sclater vond dat de vogel iets van een tiran (Tyrannidae) weg had. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.