Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Tiranmuisspecht
Tiranmuisspecht | Dendrocincla tyrannina
Tyrannine Woodcreeper | Trepatroncos tiranino | Arapaçu-tirano
De tiranmuisspecht is een grote, effen bruine muisspecht van het nevelwoud in de Andes. Hij is de enige Dendrocincla van het hogere bergbos en leeft hoger dan de meeste andere muisspechten. Zijn lange, ratelende zang klinkt vooral in de schemering.
Geluid
De zang is een lange, versnellende reeks harde tonen die overgaat in een ratel, eerst aanzwellend en dan wegstervend, vooral in het eerste ochtendlicht en de avondschemering. De roep is een hard, nasaal tsjeuw.
Opname: Jonas Nilsson — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
22–25 cm, groot en fors, met een rechte, vrij zware, donkere snavel en een stijve, roodbruine staart. Het kleed is vrijwel effen olijfbruin, met fijne, lichte schachtstreepjes op kruin, keel en borst die alleen van dichtbij te zien zijn. Vleugels en staart zijn warmer roodbruin. Het oog is donker. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De reuzenmuisspecht Xiphocolaptes promeropirhynchus is groter, met een veel zwaardere, iets gebogen snavel en duidelijke strepen op kop en borst. De bergmuisspecht Lepidocolaptes lacrymiger is kleiner, met een dunne, gebogen snavel en een sterk gevlekte onderzijde. De olijfrugmuisspecht Xiphorhynchus triangularis is kleiner, met een geschubde keel en gevlekte borst. De grijswangmuisspecht Dendrocincla fuliginosa leeft lager, is kleiner en heeft een grijze wang en een donkere baardstreep.
Leefgebied
Nevelwoud en hoger bergregenwoud met veel mos en epifyten, ook bosranden, meestal tussen 1500 en 3000 m, plaatselijk hoger. Zoekt op stammen en dikke, bemoste takken naar insecten en andere ongewervelde dieren, alleen of met gemengde groepen, en volgt soms zwermen trekmieren. Het nest ligt in een holte in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in alle drie de Andesketens. Ecuador: op beide hellingen van de Andes. Peru: op de oostflank van de Andes over de hele lengte van het land, in het noorden ook op de westflank. Bolivia: hooguit in het uiterste noordwesten, aansluitend op de populatie in het zuiden van Peru. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de Andes van het westen van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in de schemering in nevelwoud naar de lange, ratelende zang en loop overdag mee met gemengde groepen, waar de grote, bruine muisspecht op bemoste stammen klimt.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied in de Andes, maar is afhankelijk van bergbos en verdwijnt waar dat voor landbouw en weiland wordt gekapt.
Wetenschappelijke naam
Dendrocincla tyrannina | (de Lafresnaye, 1851)
De Lafresnaye beschreef de soort in 1851 als Dendrocops tyranninus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Dendrocincla werd in 1840 ingevoerd door Gray. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks dendron, 'boom', en kinklos, een niet nader bekende vogel die met de staart wipt, vaak vertaald als 'kwikstaart'. De soortnaam komt van modern Latijn tyranninus, 'als een tiran (tirannetje)', van Latijn tyrannus, 'tiran'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.