Alle soorten › Zangvogels › Koningstirannen › Tropische kroontiran
Tropische kroontiran | Onychorhynchus coronatus
Tropical Royal Flycatcher | Mosquero real | Maria-leque
De tropische kroontiran is een bruine tiran met een lange, brede, platte snavel en een kuif die in rust plat naar achteren ligt, waardoor de kop de vorm van een hamer krijgt. Bij opwinding spreidt hij de kuif tot een halve waaier van rood of oranje met zwarte en staalblauwe punten. Hij bouwt een tot twee meter lang hangend nest boven beken.
Geluid
Een luide, tweeledige fluittoon, prie-oh of kie-joe, met tussenpozen herhaald, vaak vanuit de ondergroei langs een beek. Daarnaast korte, scherpe roepen.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
16–17 cm, met een lange, brede, platte snavel en een lange kuif die meestal als een punt achter de kop uitsteekt. De bovendelen zijn bruin, met kleine okergele vlekjes op de vleugeldekveren; stuit en staart zijn roestbruin tot kaneelkleurig. De keel is licht, de onderdelen okergeel tot lichtbruin, met fijne donkere bandering op de borst. De gespreide kuif is bij het mannetje scharlakenrood, bij het vrouwtje geeloranje, steeds met zwarte en blauwe punten. De vorm van het westen van Ecuador en Peru (occidentalis) is lichter en meer kaneelkleurig.
Verwarringssoorten
De roodstaarttiran Terenotriccus erythrurus heeft ook een rosse staart, maar is veel kleiner, met een kleine snavel en zonder kuif. De okerattila Attila torridus in het westen is groter en egaal okerkleurig, met een gehaakte snavel. Soorten van Myiobius zijn kleiner, met een heldergele stuit en een zwarte staart.
Leefgebied
De onderste en middelste etage van vochtig laaglandbos, vooral langs beken en rivieren, en várzea; in het westen ook halfvochtig en loofverliezend bos. Van het laagland tot ongeveer 1000 m. Vangt insecten met korte vluchten vanaf een tak. Het nest is een lang, los hangend bouwsel van plantenvezels en blad, aan een tak of liaan boven water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in het noorden, het noordwesten en de Magdalenavallei, en in het oosten in het Amazonegebied tot in Guainía. Ecuador: in het westen, van Manabí en Guayas tot El Oro en Loja (occidentalis), en in het oostelijk laagland. Peru: in Tumbes (occidentalis) en in het laagland ten oosten van de Andes. Bolivia: in het laagland van het noorden en oosten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Mexico tot Panama, in Venezuela, de Guyana's en Amazonisch Brazilië, en in het Atlantisch bos van Zuidoost-Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs schaduwrijke beken in laaglandbos en kijk naar het lange hangende nest boven het water; de vogels zitten vaak in de buurt. In het westen van Ecuador komt hij voor in bosresten in de kustheuvels van Guayas en El Oro.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd in deze afbakening. De Rode Lijst verdeelt de soort over vier soorten; daarvan geldt de westelijke vorm (occidentalis) van Ecuador en Peru als kwetsbaar door het verlies van droog en halfvochtig bos, terwijl de Amazonevorm niet bedreigd is.
Wetenschappelijke naam
Onychorhynchus coronatus | (Müller, 1776)
Müller beschreef de soort in 1776 als Muscicapa coronata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Onychorhynchus werd in 1810 ingevoerd door Fischer von Waldheim. De geslachtsnaam komt van Grieks onux, 'nagel', en rhunkhos, 'snavel'. De soortnaam is Latijn coronatus, 'gekroond', naar de grote kleurige kuif. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.