Alle soorten › Zangvogels › Scherpsnavels › Scherpsnavel
Scherpsnavel | Oxyruncus cristatus
Sharpbill | Picoagudo | Araponga-do-horto
De scherpsnavel is de enige soort van zijn familie: een gedrongen, groene en gevlekte zangvogel met een rechte, spitse, kegelvormige snavel. Hij leeft hoog in het bladerdak van vochtig voetheuvelbos en lager bergbos en sluit zich vaak aan bij gemengde groepen tangares. Zijn verspreiding is sterk versnipperd, van Costa Rica tot het zuidoosten van Brazilië.
Geluid
De zang is een lange, dalende, zoemende triller van één tot twee seconden, zzzzzzrrrrr, die vanuit de boomkronen klinkt en aan een insect doet denken. Hij wordt met lange tussenpozen herhaald.
Opname: Marcelo J Feliti — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
16–17 cm, met een spitse, kegelvormige snavel en een korte staart. De bovendelen zijn olijfgroen, de vleugels donkerder met lichte randen. Het gezicht is wit met fijne zwarte schubben en stippels. Op de kruin ligt een smalle rode tot oranje kuif, aan weerszijden begrensd door zwart, die meestal plat ligt. De onderdelen zijn witachtig tot lichtgeel en dicht bezet met zwarte druppelvlekken. De seksen lijken op elkaar; jonge vogels missen de rode kuif.
Verwarringssoorten
Vrouwtjes van de groen-zwarte cotinga Pipreola riefferii en andere cotinga's van het geslacht Pipreola zijn ook groen met lichte, gestreepte onderdelen, maar hebben een rode of oranje snavel en poten en geen gestippeld gezicht. De andesklauwiercotinga Laniisoma buckleyi is van onder geel met zwarte schubben en heeft een effen gezicht. Gevlekte tangares van het geslacht Tangara zijn kleiner, met een korte snavel en meer kleur op kop en vleugels.
Leefgebied
Het bladerdak en de randen van vochtig voetheuvelbos en lager bergbos, in het gidsgebied ruwweg tussen 500 en 1700 m, vooral op bergruggen en hellingen. Eet vruchten en insecten; trekt opgerolde dode bladeren en mosplukken open met de spitse snavel om er ongewervelden uit te halen. Foerageert vaak in gemengde groepen hoog in de bomen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: zeer plaatselijk in het noordwesten, in Córdoba, Antioquia en Chocó. Ecuador: aan de oostflank in het zuidoosten, in Zamora-Chinchipe en Morona-Santiago, onder meer in de Cordillera del Cóndor. Peru: verspreid en plaatselijk aan de oostflank en in losse bergketens in het laagland, van San Martín tot Cusco en Madre de Dios. Bolivia: plaatselijk in de Yungas van La Paz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Costa Rica en Panama, de tepuis van Venezuela en de Guyana's, en in het zuidoosten van Brazilië en Paraguay.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister op beboste bergruggen in de voetheuvels naar de zoemende triller vanuit de boomkronen en volg gemengde groepen tangares. De meeste waarnemingen komen uit de Cordillera del Cóndor in Ecuador, de heuvels van San Martín in Peru en de Yungas van La Paz.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort is wijdverbreid maar komt in het gidsgebied alleen plaatselijk en in kleine aantallen voor; ze is afhankelijk van intact voetheuvelbos, dat op veel plaatsen wordt gekapt.
Wetenschappelijke naam
Oxyruncus cristatus | Swainson, 1821
Swainson beschreef de soort in 1821 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Oxyruncus werd in 1820 ingevoerd door Temminck. De geslachtsnaam komt van Grieks oxus, 'scherp' of 'spits', en rhunkhos, 'snavel'. De soortnaam is Latijn cristatus, 'gekuifd'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië.