Alle soorten › Zangvogels › Kraaiachtigen › Turkooisgaai
Turkooisgaai | Cyanolyca turcosa
Turquoise Jay | Urraca turquesa | Gralha-turquesa
De turkooisgaai is een lichtblauwe gaai met een zwart masker en een smalle zwarte borstband, van het hogere bergbos in het zuiden van Colombia, Ecuador en het noorden van Peru. Groepjes van drie tot zes vogels trekken luid roepend door het bladerdak en langs de bosrand. In Ecuador is hij de meest verbreide gaai van het hooggelegen bergbos.
Geluid
Een luid, helder en herhaald tsjeer of tsjoe, vaak in reeksen; daarnaast schorre, raspende roepen en zachte geluiden binnen de groep.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
30–33 cm, met een lange staart. Het verenkleed is licht turkooisblauw, kruin en voorhoofd nog lichter, bijna witachtig blauw. Een zwart masker loopt van de snavel over het oog naar de oorstreek; de keel is witachtig blauw en wordt begrensd door een smalle zwarte band over de bovenborst. Vleugels en staart zijn iets donkerder blauw. Snavel en poten zijn zwart. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer.
Verwarringssoorten
De zwartkraaggaai Cyanolyca armillata is donker ultramarijnblauw, met een blauwe keel, en komt alleen in Colombia en het uiterste noorden van Ecuador voor. De witkraaggaai Cyanolyca viridicyanus is donkerder violetblauw, met een witte kraag, en vervangt de turkooisgaai in Peru ten oosten van de Marañón en verder zuidwaarts. De ornaatgaai Cyanolyca pulchra is kleiner en diepblauw, met een witachtige kruin, en leeft lager op de westflank.
Leefgebied
Vochtig bergbos, nevelwoud, bosranden en hellingen met bosjes en struweel, ongeveer tussen 1800 en 3400 m, ook in versnipperd bos aan de rand van weiland. Eet insecten, andere ongewervelden, kleine gewervelden, eieren en vruchten, op alle hoogten in het bos maar vooral in het bladerdak.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het zuidwesten, vooral in Nariño. In Ecuador op beide flanken van de Andes en plaatselijk in de inter-Andesdalen, over de hele lengte van het land. In Peru alleen in het uiterste noorden, ten westen en noorden van de Marañón. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Rond Quito, zoals in het bergbos van Yanacocha op de flank van de Pichincha, en langs de wegen naar de oostflank; groepjes laten zich meestal horen voordat ze aan de bosrand verschijnen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Vrij algemeen en blijft aanwezig in versnipperd bos, zolang er bosjes overblijven.
Wetenschappelijke naam
Cyanolyca turcosa | (Bonaparte, 1853)
Bonaparte beschreef de soort in 1853 als Cyanocitta turcosa; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cyanolyca werd in 1851 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam combineert Oudgrieks kuanos, 'donkerblauw', met lukos, een soort kraai (mogelijk de kauw) die Aristoteles en Hesychius noemen. De soortnaam komt van middeleeuws Latijn turcosa, 'turkoois', naar de turkooisblauwe kleur. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Puerres, Nariño, Colombia.