Alle soorten › Zangvogels › Tangaren › Turkooispitpit

Turkooispitpit | Dacnis hartlaubi

Turquoise Dacnis | Dacnis turquesa | Saí-turquesa

De turkooispitpit komt alleen in Colombia voor, verspreid over enkele plaatsen in de drie Andesketens. Het mannetje is turkoois met een zwart masker, een zwarte mantel en felgele ogen. De soort leeft vooral aan bosranden en in schaduwkoffie op middelhoge hoogte, een zone die grotendeels ontbost is.

Turkooispitpit (Dacnis hartlaubi)
Foto: Nick Athanas — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang begint met drie hoge, dunne, zoemende tonen, gevolgd door een hoge triller. De roep is een hoge, vlakke, enkele toon.

Luister: ZangXC146402

Opname: Julian Andres Zuleta Marín — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

11–11,5 cm, met een korte, zwartachtige snavel. Het mannetje heeft een zwart masker van de snavelbasis tot achter het oog en rond de achternek, een smalle zwarte keelvlek en een zwarte mantel; de rest van de kop, de schouders, de rugzijden, de stuit en de onderdelen zijn turkoois. Vleugels en staart zijn zwart met blauwe randen. De ogen zijn felgeel. Het vrouwtje is bruinig van boven, vaal grijsbeige op keel en borst en iets geliger op de buik, met oranjegele ogen.

Verwarrings­soorten

Het mannetje van de blauwe pitpit Dacnis cayana heeft donkere ogen, een grotere zwarte keelvlek en een zwart midden van de rug tot de stuit; het vrouwtje is groen met een blauwe kop. Het mannetje van de zwartmaskerpitpit Dacnis lineata leeft lager, heeft een zwarte rug en een witte of gele buik. Het vrouwtje lijkt op vrouwtjes van spitssnavels zoals de roodbuikspitssnavel Conirostrum speciosum, maar de ogen zijn lichter.

Leefgebied

Randen van vochtig, groenblijvend bergbos, secundair bos, bomenrijen en schaduwkoffie, tussen ongeveer 1000 en 2200 m. Foerageert in de kronen op kleine vruchten en insecten, vaak in paartjes en soms in gemengde groepen.

Verspreiding en trek

Alleen in Colombia, plaatselijk op de hellingen van de West-, Centrale en Oost-Andes. Komt niet voor in Ecuador, Peru en Bolivia, en niet op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek aan bosranden en in schaduwkoffieplantages op middelhoogte in de Colombiaanse Andes, bij vruchtdragende bomen waar tangaren foerageren. Let op de gele ogen van beide seksen.

Staat van instandhouding

Gevoelig. De stand wordt geschat op 2500 tot 10.000 volwassen vogels en neemt af door verlies en aantasting van bos op middelhoge hoogte. De soort komt in enkele beschermde gebieden voor.

Wetenschappelijke naam

Dacnis hartlaubi | Sclater, 1855

Sclater beschreef de soort in 1855 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Dacnis werd in 1816 ingevoerd door Cuvier, GLCFD. De geslachtsnaam komt van Grieks daknis, een niet-geïdentificeerde vogel uit Egypte die Hesychius van Alexandrië en Festus noemen. De soortnaam eert Carl Johann Gustav Hartlaub (1814–1900), Duits arts, ornitholoog en verzamelaar en medeoprichter van het Journal für Ornithologie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit La Cumbre, Valle del Cauca, Colombia.