Alle soorten › Glansvogelachtigen › Baardkoekoeken › Vlekrugbaardkoekoek
Vlekrugbaardkoekoek | Nystalus maculatus
Spot-backed Puffbird | Buco durmilí | Rapazinho-dos-velhos
De vlekrugbaardkoekoek is een kleine baardkoekoek van droge bossen en struweel. In het gidsgebied komt alleen de vorm striatipectus voor, in het zuidoosten van Bolivia; die wordt door sommige auteurs als aparte soort Nystalus striatipectus beschouwd. Hij zit lang stil in het lage bladerdak en verraadt zich vooral door zijn fluitende duetten.
Geluid
Een herhaalde reeks fluitende tonen, vaak als duet van een paar, vooral in de vroege ochtend en de schemering.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
18–19 cm, met een grote kop en een oranjerode snavel met een donkere punt. De bovendelen zijn bruin met lichte, roestgele vlekken en bandjes. Het gezicht is zwart-wit getekend, met een lichte wenkbrauwstreep en een lichte wang. De keel is wit, daaronder loopt een oranje tot roestkleurige band over de bovenborst. De rest van de onderdelen is wit met zwarte vlekken of streepjes; bij de vorm in het gidsgebied zijn borst en flanken vooral gestreept en is de oranje band smaller. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De witoorbaardkoekoek Nystalus chacuru is groter, met een geheel koraalrode snavel, een witte wang, een roestbruine nekband en geen oranje borstband; hij leeft in open savanne. Obama's baardkoekoek Nystalus obamai, in de vochtige bossen van de oostflank, heeft een groenachtig grijze snavel en geen oranje borstband.
Leefgebied
Droog bos, Chaco-bos, doornstruweel en open bos met verspreide bomen, ook in droge dalen aan de voet van de Andes, van het laagland tot ongeveer 2000 m. Wacht op een beschutte tak en vangt grote insecten en andere kleine dieren op de grond of in het gebladerte. Het nest ligt aan het eind van een gang in de grond.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Bolivia in de droge bossen en de Chaco van het zuidoosten en in de droge dalen aan de voet van de oostflank. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Paraguay en het noorden van Argentinië, en met de nominaatvorm in het droge noordoosten en midden van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de droge bossen van het zuidoosten van Bolivia, langs bosranden en paden door de Chaco. Luister in de vroege ochtend naar de fluitende duetten en zoek dan de stille vogel in het lage bladerdak.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De Chaco-bossen worden wel op grote schaal omgezet in landbouwgrond.
Wetenschappelijke naam
Nystalus maculatus | (Gmelin, 1788)
Gmelin beschreef de soort in 1788 als Alcedo maculata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Nystalus werd in 1863 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam komt van Grieks nustalos, 'slaperig'. De soortnaam maculatus is Latijn voor 'gevlekt'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië.