Alle soorten › Glansvogelachtigen › Baardkoekoeken › Zwaluwbaardkoekoek
Zwaluwbaardkoekoek | Chelidoptera tenebrosa
Swallow-winged Puffbird | Buco golondrina | Urubuzinho
De zwaluwbaardkoekoek is een kleine, gedrongen baardkoekoek met lange, brede vleugels en een zeer korte staart, die in de vlucht op een zwaluw lijkt. Hij zit vaak op kale takken boven in bomen langs rivieren en bosranden en maakt van daar korte vluchten naar vliegende insecten. Van de baardkoekoeken in het laagland ten oosten van de Andes zit hij het meest in het open.
Geluid
Meestal stil. Geeft zwakke, hoge, piepende tonen en een kort getjilp, soms in een snelle reeks.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
15–16 cm, met een korte, zwarte, licht gebogen snavel. Het verenkleed is grotendeels blauwzwart, met een witte stuit die vooral in de vlucht zichtbaar is. De onderborst is grijsachtig en gaat over in een roestoranje buik. De ondervleugeldekveren zijn wit. In de vlucht vallen de brede, aan de basis smalle vleugels en de korte staart op. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer.
Verwarringssoorten
De bruinborstzwaluw Progne tapera is bruin van boven en wit van onderen, met een bruine borstband, en heeft een langere staart. De witbandzwaluw Atticora fasciata is blauwzwart met een witte band over de borst en een lange, gevorkte staart, en vliegt laag over rivieren. Beide zwaluwen jagen vooral in langdurige vlucht in plaats van vanaf een vaste tak.
Leefgebied
Bosranden, rivieroevers, riviereilanden en zandbanken met verspreide bomen, open plekken, kapvlakten, savannen met boomgroepen en tuinen, van het laagland tot ongeveer 1000 m, plaatselijk hoger. Zit op hoge, kale takken en vangt vliegende insecten in korte, fladderende vluchten, waarna hij vaak naar dezelfde tak terugkeert. Het nest ligt aan het eind van een gang in zandige grond, vaak op een vlakke open plek of in een oever.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia ten oosten van de Andes, in de llanos en het Amazonegebied. In Ecuador in het oostelijke laagland. In Peru in het Amazonelaagland en op de laagste uitlopers van de oostflank. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's en een groot deel van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Kijk langs rivieren en wegen in het Amazonelaagland naar kale takken in de top van bomen langs bosranden en open plekken. Vogels zitten daar vaak lang op dezelfde post en keren na elke vlucht terug.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een zeer groot verspreidingsgebied en maakt gebruik van open plekken en bosranden die door mensen ontstaan.
Wetenschappelijke naam
Chelidoptera tenebrosa | (Pallas, 1782)
Pallas beschreef de soort in 1782 als Cuculus tenebrosus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chelidoptera werd in 1837 ingevoerd door Gould. De geslachtsnaam komt van Grieks khelidōn, 'zwaluw', en pteron, 'vleugel', naar de zwaluwachtige vlucht. De soortnaam komt van Latijn tenebrosus, 'donker', naar het overwegend zwarte verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Suriname.