Alle soorten › Zangvogels › Vinkachtigen › Vuurbuikorganist
Vuurbuikorganist | Euphonia xanthogaster
Orange-bellied Euphonia | Eufonia ventrinaranja | Fim-fim-grande
De vuurbuikorganist is de meest verbreide organist van de voetheuvels en lagere hellingen van de Andes in het gidsgebied. Het mannetje heeft blauwzwarte bovendelen, een gele voorkruin en okergele onderdelen; het wijfje valt op door haar grijze buik. Hij leeft in paren of kleine groepjes in het bladerdak en sluit zich vaak aan bij gemengde groepen tangaren.
Geluid
Heldere, korte fluittonen in reeksjes van twee of drie, als die-die of die-die-die, en een nasale roep. De zang is een gevarieerd, snel gekwetter van heldere en raspende tonen.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10–11 cm, gedrongen, met een korte, dikke snavel en een korte staart. Het mannetje heeft glanzend staalblauwe tot blauwzwarte bovendelen, kop en keel. De gele tot oranjegele voorkruin loopt door tot boven of achter het oog; de omvang verschilt per ondersoort. De onderdelen zijn diep okergeel tot oranjegeel. Van onderen zijn witte vlekken op de binnenste vlaggen van de buitenste staartpennen te zien. Het wijfje is olijfgroen met een rossig voorhoofd, een grijzige nek en grijze middenborst en buik met olijfgele flanken. Jonge mannetjes lijken op het wijfje en krijgen geleidelijk het donkere kleed.
Verwarringssoorten
De vuurkruinorganist Euphonia saturata van West-Colombia en West-Ecuador heeft een oranje kruin die verder naar achteren loopt en geen wit in de staart. De dikbekorganist Euphonia laniirostris heeft een gele in plaats van een donkere keel. De purperkeelorganist Euphonia chlorotica is kleiner, met een violetzwarte keel, een kleinere gele voorkruin en gelere onderdelen. De roestbuikorganist Euphonia fulvicrissa van het Chocó heeft een rossige anaalstreek. Het wijfje is van de meeste andere organistwijfjes te onderscheiden door het rossige voorhoofd in combinatie met de grijze buik.
Leefgebied
Vochtig laaglandbos, voetheuvelbos en lager bergregenwoud, vooral het bladerdak en de bosranden, ook oud secundair bos en open plekken met vruchtdragende bomen. Ruwweg van het laagland tot ongeveer 2000 m, plaatselijk hoger. Eet vooral bessen van maretakken en andere kleine vruchten, ook enkele insecten. Het nest is een bolvormig bouwsel met een ingang aan de zijkant, in mos, epifyten of een holte in een talud.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia aan de Pacifische kant, in de Andesketens en in het oostelijke laagland en de voetheuvels. In Ecuador aan beide flanken van de Andes en in het Amazonelaagland. In Peru aan de oostflank van de Andes en in het aangrenzende Amazonelaagland. In Bolivia in de Yungas en het laagland in het noorden en midden van het land. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Oost-Panama, Venezuela, Guyana en het westen van Amazonisch Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let in voetheuvelbos op gemengde groepen tangaren in de kronen en op bomen met maretakken; de korte die-die-roepjes verraden de vogels vaak. Van onderen gezien zijn het wit in de staart en de grijze buik van het wijfje bruikbare kenmerken.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is algemeen en verdraagt bosranden en secundair bos; ontbossing vermindert plaatselijk het leefgebied.
Wetenschappelijke naam
Euphonia xanthogaster | Sundevall, 1834
Sundevall beschreef de soort in 1834 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Euphonia werd in 1806 ingevoerd door Desmarest, A-G. De geslachtsnaam komt van Grieks euphōnos, van eu 'goed' en phōnē 'geluid', dus 'welluidend', naar de roep van deze vogels. De soortnaam komt van Grieks xanthos, 'geel', en gastēr, 'buik', naar de gele buik. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio de Janeiro, Brazilië.