Alle soorten › Zangvogels › Winterkoningen › Wenkbrauwwinterkoning

Wenkbrauwwinterkoning | Pheugopedius euophrys

Plain-tailed Wren | Cucarachero coliliso | Garrinchão-de-cauda-lisa

De wenkbrauwwinterkoning is een grote winterkoning van het bamboe in het hoge nevelwoud van de noordelijke Andes. Paren en kleine groepen zingen snelle duetten waarin mannetje en vrouwtje zo strak afwisselen dat het als één zang klinkt; de soort is veel onderzocht als voorbeeld van duetzang. Anders dan bij de meeste verwanten is de staart vrijwel ongebandeerd.

Wenkbrauwwinterkoning (Pheugopedius euophrys)
Foto: Tom Benson — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

Snelle, luide duetten van heldere fluittonen en rollende frasen, waarin mannetje en vrouwtje in strak tempo afwisselen; in groepen zingen soms meer vogels mee. De vogels in Peru hebben afwijkende roepen.

Luister: ZangXC1073350

Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

16 cm. De kruin is grijs tot bruingrijs, met een lange witte wenkbrauwstreep en een zwarte oogstreep; de zijkop is zwart-wit gestreept, met een zwarte baardstreep. Rug, vleugels en staart zijn warm roodbruin, de staart zonder of vrijwel zonder bandering. De keel is wit; de borst is bij een deel van de ondersoorten grijswit met zwarte vlekjes, bij andere effen grijs. Buik en flanken zijn roodbruin. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De incawinterkoning Pheugopedius eisenmanni lijkt sterk, maar heeft een zwart gebandeerde staart en zware zwarte vlekken op keel en borst; hij leeft alleen in Cusco, ver ten zuiden van deze soort. De andeswinterkoning Pheugopedius mystacalis heeft een gebandeerde staart, leeft lager en zelden in bamboe. De rossige winterkoning Cinnycerthia unirufa en Sharpes winterkoning Cinnycerthia olivascens leven ook in bamboe, maar zijn vrijwel effen roodbruin, zonder gestreepte zijkop.

Leefgebied

Dichte Chusquea-bamboe in het binnenste en aan de randen van nevelwoud en hoger bergbos, ook in bamboerijk struikgewas na kap; ongeveer tussen 2000 en 3500 m. Zoekt in paren of familiegroepen insecten en spinnen tussen bamboestengels en dode bladeren. Het nest is een bolvormig bouwsel met zij-ingang in dichte begroeiing.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia in het zuidwesten, in de Andes van Nariño. In Ecuador op beide flanken van de Andes over de hele lengte van het land. In Peru in de Andes van het noorden en op de oostflank zuidwaarts tot Junín. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in bamboerijk nevelwoud op de hellingen boven Quito, zoals in de reservaten Yanacocha en Pululahua; de duetten zijn ver te horen, maar de vogels blijven meestal in dicht bamboe.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De vogels in Peru worden soms als aparte soort beschouwd, en de stand in Junín, met afwijkende zang en een donkerder onderkant, is mogelijk een onbeschreven soort.

Wetenschappelijke naam

Pheugopedius euophrys | (Sclater, 1860)

Sclater beschreef de soort in 1860 als Thryothorus euophrys; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pheugopedius werd in 1851 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks pheugō, 'vluchten, mijden', en pedion, 'vlakte, open terrein', dus 'die open terrein mijdt'. De soortnaam komt van Grieks eu, 'goed, duidelijk', en ophrus, 'wenkbrauw', naar de opvallende wenkbrauwstreep. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Lloa, Pichincha, Ecuador.