Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Witbaardtiran
Witbaardtiran | Phelpsia inornata
White-bearded Flycatcher | Bienteveo barbiblanco | Bem-te-vi-de-barba-branca
De witbaardtiran is een tiran van de llanos, die in het gidsgebied alleen in het uiterste noordoosten van Colombia voorkomt. Hij lijkt op een kleine kiskadie, maar mist een gekleurde kruinvlek en heeft een witte, wat opgezette keel. Hij is de enige soort in het geslacht Phelpsia.
Geluid
Een scherpe, stijgende roep, ongeveer tsjoerup, bij onrust in reeksen herhaald; paren zingen een duet van snelle, staccato hamerende tonen.
Opname: Joe Klaiber — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
16,5–18 cm, met een korte, zwarte snavel. De kruin is bruinzwart, met een brede witte wenkbrauwstreep die tot ver achter het oog doorloopt. Bovendelen en staart zijn olijfbruin. De keel is wit en vaak wat opgezet, de rest van de onderzijde helder geel. Er is geen kruinvlek. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De roodkruintiran Myiozetetes similis heeft een olijfgroene rug, een grijzere kop en een oranjerode kruinvlek. De roestvleugeltiran Myiozetetes cayanensis heeft roodbruine randen aan de vleugelpennen en een gele tot oranje kruinvlek. De grote kiskadie Pitangus sulphuratus is veel groter, met een zware snavel, een gele kruinvlek en roodbruin in de vleugels. De kleine kiskadie Philohydor lictor heeft een lange, dunne snavel en leeft aan het water.
Leefgebied
Open llanos met verspreide bomen, kleine bosjes, galerijbos en veeboerderijen, in het laagland tot ongeveer 250 m. Leeft in paren of kleine familiegroepen en houdt zich vaak op rond boerderijgebouwen. Zit verscholen op een tak en vangt de meeste insecten door naar de grond of lage begroeiing te duiken; eet ook wat kleine vruchten. Het nest is een open kom van twijgjes en vezels, met spinrag en korstmos bekleed, hoog in een vork van een tak; vogels die niet zelf broeden helpen soms het broedpaar.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: alleen in de llanos van het noordoosten, in Arauca en Vichada langs de grens met Venezuela. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Het grootste deel van het verspreidingsgebied ligt buiten het gidsgebied, in de llanos van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de llanos van Arauca bij veeboerderijen, bosjes en galerijbos; paren verraden zich door hun duet en de scherpe roepen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort verdraagt veeteeltland met verspreide bomen en leeft vaak dicht bij boerderijen.
Wetenschappelijke naam
Phelpsia inornata | (Lawrence, 1869)
Lawrence beschreef de soort in 1869 als Myiozetetes inornatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Phelpsia werd in 1984 ingevoerd door Lanyon. De geslachtsnaam eert William H. Phelps (1875–1965), Amerikaans-Venezolaans zakenman en ornitholoog, en zijn familie. Latijn inornatus betekent 'onversierd', naar het eenvoudige verenkleed; de uitgang is aangepast aan het geslacht van Phelpsia. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Valencia, Carabobo, Venezuela.