Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Witbrauwstekelstaart

Witbrauwstekelstaart | Hellmayrea gularis

White-browed Spinetail | Pijuí paramero | João-de-sobrancelha-branca

De witbrauwstekelstaart is een kleine, roodbruine ovenvogel van de boomgrens in de noordelijke Andes. Hij klautert als een boomkruiper door bamboe, mos en dicht struikgewas, vaak dicht bij de grond. Ondanks zijn naam heeft hij geen stekelige staart; het is de enige soort van het geslacht Hellmayrea.

Witbrauwstekelstaart (Hellmayrea gularis)
Foto: Nick Athanas — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Hoge, dunne tsit-roepjes, vaak herhaald terwijl de vogel door de begroeiing kruipt. De zang is een snelle, hoge, vlakke triller.

Luister: ZangXC1006717

Opname: José María Loaiza B. — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13 cm, met een dunne, spitse, iets opgewipte snavel en een vrij korte, zachte staart. De bovendelen zijn warm roodbruin, met een iets donkerder kruin. Een korte, witte wenkbrauwstreep en een helderwitte keel vallen op tegen de roodbruine kop. De onderdelen zijn kaneelbruin tot grijsbruin, afhankelijk van de ondersoort. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De roeststekelstaart Synallaxis unirufa is groter en egaal roodbruin, met zwarte teugels, geen wit op keel of wenkbrauw en een lange, getrapte staart. De witkindistelstaart Asthenes fuliginosa heeft een lange, rafelige, gevorkte staart en een kleine oranje kinvlek. De parelboomloper Margarornis squamiger klimt ook langs bemoste takken, maar heeft een witte keel en wit geschubde onderdelen.

Leefgebied

Dicht struikgewas, bamboe (Chusquea) en laag, bemost elfenbos aan de bovenrand van het nevelwoud en de overgang naar páramo en jalca, meestal tussen 2500 en 3700 m. Zoekt alleen of in paren, vaak met gemengde groepen, tussen mos, bladeren en dode bamboe naar kleine insecten en spinnen. Het nest is een bal van mos.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia plaatselijk in de drie cordilleras. In Ecuador op beide flanken van de Andes. In Peru langs de Andes zuidwaarts tot Pasco en Junín. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de Andes van Venezuela en in de Sierra de Perijá.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Loop langs paden door bamboe en elfenbos vlak onder de páramo en luister naar dunne tsit-roepjes uit de lage begroeiing; de vogel komt vaak met gemengde groepen langs.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Het leefgebied aan de boomgrens wordt plaatselijk aangetast door branden en begrazing.

Wetenschappelijke naam

Hellmayrea gularis | (de Lafresnaye, 1843)

De Lafresnaye beschreef de soort in 1843 als Synnalaxis gularis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Hellmayrea werd in 1926 ingevoerd door Sztolcman. De geslachtsnaam eert Carl Eduard Hellmayr (1878–1944), Oostenrijks ornitholoog die veel over Zuid-Amerikaanse vogels publiceerde. De soortnaam komt van Latijn gula, 'keel': gularis, 'van de keel', naar de opvallende keel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.