Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Witkeelbreedbektiran

Witkeelbreedbektiran | Platyrinchus mystaceus

White-throated Spadebill | Picochato goliblanco | Patinho

De witkeelbreedbektiran is een kleine, bruinachtige breedbektiran van de onderste etage van bergbos in de Andes. Hij heeft het sterk getekende gezicht van veel breedbektirannen, met een zuiver witte keel als duidelijkste kenmerk. In het gidsgebied is hij de breedbektiran van de middelste hoogten.

Witkeelbreedbektiran (Platyrinchus mystaceus)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een hoge, dunne, licht stijgende triller, en als roep een scherp, hoog sjiep.

Luister: ZangXC1177512

Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

10 cm, met een grote kop, een zeer brede, platte snavel en een korte staart. De bovendelen zijn olijfbruin. Het gezicht is geelachtig bruin, met een gelige oogring, een donkere streep achter het oog en een donkere vlek op de oorstreek. De keel is zuiver wit, de borst bruinachtig okerkleurig, de buik lichtgeel. Het mannetje heeft een verborgen gele kruinvlek, die bij het vrouwtje kleiner is of ontbreekt.

Verwarrings­soorten

De geelkeelbreedbektiran Platyrinchus flavigularis heeft een gele keel, een roodbruine kop en een veel effener gezicht. De geelkapbreedbektiran Platyrinchus coronatus heeft een roodbruine kruin en een gelere borst en leeft lager, in laaglandbos. De witkuifbreedbektiran Platyrinchus platyrhynchos heeft een grijze kop en een effen gezicht en leeft in het Amazonelaagland.

Leefgebied

De onderste etage van vochtig bergbos, nevelwoud en ouder secundair bos, ruwweg tussen 600 en 2500 m. Zit stil op dunne takjes en vliegt plotseling omhoog om insecten van de onderkant van bladeren te grijpen. Het nest is een klein, kegelvormig kommetje in een vork, laag boven de grond.

Verspreiding en trek

In Colombia in alle drie de Andesketens en in de Sierra Nevada de Santa Marta. In Ecuador op beide flanken van de Andes. In Peru langs de oostflank over de hele lengte van het land. In Bolivia langs de oostflank in de Yungas, van La Paz tot Santa Cruz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, Costa Rica en Panama en, als andere vorm, in het oosten van Brazilië, Paraguay en Noordoost-Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Loop langzaam over bospaden in nevelwoud en luister naar de hoge triller; de vogel zit vaak doodstil op een dun takje vlak boven het pad. Hij sluit zich ook aan bij gemengde groepen in de onderste etage.

Staat van instandhouding

Niet geëvalueerd in deze afbakening. De Andesvormen en de vormen van Oost-Brazilië worden door sommige auteurs als aparte soorten beschouwd. In geschikt bos is de soort nog wijdverbreid, maar plaatselijk gaat leefgebied verloren door ontbossing.

Wetenschappelijke naam

Platyrinchus mystaceus | Vieillot, 1818

Vieillot beschreef de soort in 1818 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Platyrinchus werd in 1805 ingevoerd door Desmarest, A-G. De geslachtsnaam komt van Grieks platus, 'plat', en rhunkhos, 'snavel'. De soortnaam komt van Grieks mustax, 'snor', naar de tekening op de kop; Azara noemde de vogel al 'Bigotillos'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit San Ignacio Guazú, Paraguay.