Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Witkeelkoningstiran

Witkeelkoningstiran | Tyrannus albogularis

White-throated Kingbird | Tirano gorjiblanco | Suiriri-de-garganta-branca

De witkeelkoningstiran lijkt sterk op de tropische koningstiran, maar heeft een lichtere kop met een witte keel en een donker masker. Hij broedt in de savannen van centraal Zuid-Amerika en trekt in de zuidelijke winter naar het Amazonegebied. Daar zit hij vooral op riviereilanden en langs rivieroevers.

Witkeelkoningstiran (Tyrannus albogularis)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Hoge, dunne, twitterende roepen, hoger en zwakker dan die van de tropische koningstiran, ongeveer piet-piet-pirr.

Luister: ZangXC699825

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

21 cm. Een koningstiran met een vrij zware, zwarte snavel en een licht gevorkte, donkere staart. De kop is lichtgrijs, met een donker masker door het oog en een verborgen oranjegele kruinvlek; de keel is zuiver wit en contrasteert scherp met de heldergele borst en buik. De rug is olijfgroen, vleugels en staart zijn grijsbruin. Seksen gelijk.

Verwarrings­soorten

De tropische koningstiran Tyrannus melancholicus heeft een donkerder grijze kop met een minder scherp masker, een lichtgrijze keel en een olijfkleurige waas over de borst. De sneeuwkeelkoningstiran Tyrannus niveigularis leeft alleen ten westen van de Andes en heeft een grijze borst en een lichtere gele buik. De zwaveltiran Tyrannopsis sulphurea heeft een kortere snavel, een gestreepte keel en een donkerder kop.

Leefgebied

Riviereilanden, rivieroevers met jonge Cecropia-bomen, randen van várzea en halfopen terrein langs water; in het broedgebied savanne en cerrado met verspreide bomen. In het gidsgebied meestal onder 500 m. Vangt grote insecten in de lucht vanaf een open uitkijkpost. Bouwt een ondiepe kom in een boom.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: wintergast uit het zuiden ten oosten van de Andes, vooral langs de grote rivieren van het zuidoosten. Ecuador: zeldzame wintergast uit het zuiden in het oostelijke laagland. Peru: wintergast uit het zuiden langs de grote rivieren van het Amazonelaagland. Bolivia: broedvogel in de savannen van het noorden en oosten; in de zuidelijke winter vooral in het noorden. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Brazilië, en plaatselijk in Venezuela en de Guyana's.

  • Jaarrond
  • Zomergast (ca. apr–sep)
  • Wintergast (ca. okt–mrt)
  • Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek tussen mei en september op riviereilanden en langs oevers van de Amazone en de Ucayali in Peru. Let bij koningstirannen op open takken op de witte keel en het donkere masker.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Wijdverbreid, maar in het gidsgebied plaatselijk.

Wetenschappelijke naam

Tyrannus albogularis | Burmeister, 1856

Burmeister beschreef de soort in 1856 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Tyrannus werd in 1799 ingevoerd door De Lacépède. De geslachtsnaam is het Latijnse woord tyrannus, 'tiran'. De soortnaam komt van Latijn albus, 'wit', en gula, 'keel': 'met witte keel'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Lagoa Santa, Minas Gerais, Brazilië.