Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Witkuifbreedbektiran

Witkuifbreedbektiran | Platyrinchus platyrhynchos

White-crested Spadebill | Picochato crestiblanco | Patinho-de-coroa-branca

De witkuifbreedbektiran is de grootste breedbektiran van het Amazonelaagland, met een grijze kop en een witte kruinvlek. Hij leeft in de onderste etage van hoog bos op terra firme. Zijn gezicht is effener dan bij de meeste verwante soorten.

Witkuifbreedbektiran (Platyrinchus platyrhynchos)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een zoemende, scherpe triller, vaak voorafgegaan door een hoog skwiep.

Luister: ZangXC671320

Opname: Felipe Arantes — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

11 cm, met een grote kop, een zeer brede, platte snavel en een korte staart. De kop is grijs, met een verborgen witte kruinvlek die bij het mannetje groter is, een lichte oogring en lichte teugel. De rug is olijfbruin. De keel is wit, borst en buik zijn warm okerkleurig tot kaneelbruin.

Verwarrings­soorten

De geelkapbreedbektiran Platyrinchus coronatus is kleiner, met een roodbruine kruin, een sterk getekend gezicht en gelige onderdelen. De bruinkopbreedbektiran Platyrinchus saturatus is donkerder bruin, met een kaneelkleurige kruinvlek en een lichtere buik. De roodstaarttiran Terenotriccus erythrurus heeft een vergelijkbare onderkant, maar een kleine snavel, een langere, roestbruine staart en geen witte keel.

Leefgebied

De onderste etage van hoog, vochtig bos op terra firme in het laagland en de voetheuvels, tot ongeveer 1000 m. Zit stil op dunne takjes en vliegt plotseling omhoog om insecten van de onderkant van bladeren te grijpen. Het nest is een klein kommetje in een vork, laag boven de grond.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia in het oosten, in het Amazonegebied. In Ecuador en Peru in het oostelijk laagland. In Bolivia in het noorden, in Pando, Beni en La Paz. Ontbreekt ten westen van de Andes en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, de Guyana's en Amazonisch Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister langs bospaden in hoog bos op terra firme naar de zoemende triller en zoek dan op twee tot vijf meter hoogte naar een stille vogel met een grijze kop. Geschikte plekken zijn onder meer Yasuní, de omgeving van Iquitos en Tambopata.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied, maar is in het algemeen schaars en mijdt sterk versnipperd bos.

Wetenschappelijke naam

Platyrinchus platyrhynchos | (Gmelin, 1788)

Gmelin beschreef de soort in 1788 als [Todus] platyrhynchos; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Platyrinchus werd in 1805 ingevoerd door Desmarest, A-G. De geslachtsnaam komt van Grieks platus, 'plat', en rhunkhos, 'snavel'. De soortnaam komt van Grieks platus, 'plat', en rhunkhos, 'snavel', net als de geslachtsnaam. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Onbekend (Suriname voorgesteld).