Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Witkuifelenia
Witkuifelenia | Elaenia albiceps
White-crested Elaenia | Fiofío crestiblanco | Guaracava-de-crista-branca
De witkuifelenia is een grijsolijfkleurige elenia met een witte streep in de kruin, die in de Andes van Colombia tot Bolivia leeft en tot ver in het zuiden van het continent broedt. Vogels uit Chili en Argentinië trekken in de zuidelijke winter naar het noorden en overwinteren onder meer in het laagland ten oosten van de Andes. Daardoor komt de soort in het gidsgebied zowel als standvogel als als wintergast voor.
Geluid
Een helder, fluitend fiew en een zacht, hees wie-djoe. De zang is een korte reeks hese, rollende tonen, vooral in de vroege ochtend.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14–15 cm, met een kleine, smalle snavel en een korte kuif met een witte middenstreep, die vaak zichtbaar is. De bovendelen zijn grijsachtig olijf, de vleugels donker met twee witte vleugelstrepen en witachtige randen aan de tertials. Er is een smalle, lichte oogring. Keel en borst zijn grijs, de buik is witachtig met hooguit een vage gele waas. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben bruinere bovendelen en weinig wit in de kruin.
Verwarringssoorten
De andeselenia Elaenia pallatangae is groter en duidelijk geler van onderen, met minder wit in de kruin. De bergelenia Elaenia frantzii heeft een ronde kop zonder witte kruinstreep en een gelere buik. De kortsnavelelenia Elaenia parvirostris overwintert eveneens in het Amazonelaagland, maar heeft een kortere snavel, een duidelijkere oogring en vaak drie vleugelstrepen. De hooglandelenia Elaenia obscura is groter en donkerder olijf, zonder wit in de kruin.
Leefgebied
Struikgewas en bosranden in de Andes, licht bergbos, Polylepis-bosjes, heggen, oeverstruweel en tuinen, in het noorden vooral tussen ongeveer 2000 en 3500 m, in het zuiden ook in droge dalen. Wintergasten leven in bosranden, struikgewas en oeverbegroeiing in het laagland. Eet insecten en veel kleine vruchten en bessen. Het nest is een open kom van mos en plantenvezels in een struik.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in de Andes van het zuiden. Ecuador: in de Andes, vooral in de inter-Andesdalen en op de hogere hellingen. Peru: in de Andes over het hele land, op beide flanken. Bolivia: in de Andes en de droge dalen van de oostflank. Wintergasten uit het zuiden in het laagland ten oosten van de Andes in Peru en Bolivia, met verspreide meldingen noordelijker. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Chili en Argentinië tot Vuurland; zuidelijke vogels trekken in de winter tot in Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in heggen en struikgewas rond velden en dorpen in de Andes; vogels zitten vaak op de buitenkant van struiken en plukken bessen. Wintergasten vind je van mei tot september in bosranden in het laagland.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort verdraagt struikrijk cultuurland goed.
Wetenschappelijke naam
Elaenia albiceps | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1837)
D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1837 als M[uscipeta] albiceps; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Elaenia werd in 1836 ingevoerd door Sundevall. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks elaineos, 'van olijfolie' of 'olieachtig'. Van Latijn albus, 'wit', en -ceps, 'kop': 'witkop', naar de witte kruinstreep. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Yungas, Bolivia.