Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Witmaskermiervogel
Witmaskermiervogel | Pithys castaneus
White-masked Antbird | Hormiguero castaño | Papa-formiga-de-máscara-branca
De witmaskermiervogel is een roodbruine mierenvolger met een zwarte kop en een wit gezicht, die alleen bekend is uit een klein gebied in Noord-Peru. De soort werd in 1937 beschreven naar één exemplaar en pas in 2001 teruggevonden. Hij leeft in laag bos op witzandbodem en is volledig afhankelijk van zwermen trekmieren.
Van deze soort bestaat geen foto van een levende wilde vogel met een geschikte Creative Commons-licentie. Heb je er een die aan de regels voldoet? Stuur hem in.
Geluid
De zang is een stijgende, jammerende fluittoon met korte, zachte, klingelende tonen tussen de fluittonen. Roepjes zijn onder meer een zachte, dalende, miauwende fluittoon, een ruw dalend tsjar, een scherp tsjip en een laag, schor grrah.
Opname: Fabrice Schmitt — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14 cm. Overwegend helder roodbruin tot kastanjebruin. Kruin, nek, onderste oorstreek en de zijkanten van de keel zijn zwart; teugel, de huid rond het oog, kin en keel zijn wit, wat een wit masker in een zwarte omlijsting geeft. Snavel leikleurig met zilverwitte randen, poten okeroranje. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels zijn doffer, met minder wit in het gezicht en een roetbruine in plaats van zwarte kop.
Verwarringssoorten
De witpluimmiervogel Pithys albifrons volgt dezelfde mierenzwermen, maar heeft grijze bovendelen, een zwart gezicht met lange witte veerpluimen op het voorhoofd en de kin en is kleiner. Andere roodbruine miervogels in het gebied missen het witte masker met zwarte omlijsting.
Leefgebied
Onderlaag van varillal, laag tot middelhoog bos op witzandbodem met een dikke laag humus en strooisel, met bomen tot ongeveer 30 m hoog; alle bekende vindplaatsen liggen beneden 300 m. Obligate mierenvolger die vooral aan de voorkant van een zwerm vanaf een lage zitplaats geleedpotigen vangt; tot vier vogels bij één zwerm. Over de voortplanting is weinig bekend; jonge vogels zijn in juli gezien.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Peru: alleen in een klein gebied in het noorden, van het noordoosten van Amazonas tot het westen van Loreto, in het stroomgebied van de Pastaza en de Morona. Niet bekend uit Ecuador, al ligt het leefgebied dicht bij de grens. Ontbreekt in Colombia, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
De soort is alleen bekend van enkele afgelegen plekken in het laagland van Noord-Peru, waar je met een expeditie per boot moet komen. Zoek daar in bos op witzand naar zwermen trekmieren en luister naar de jammerende fluittoon.
Staat van instandhouding
Gevoelig. De stand wordt geschat op 1500–7000 volwassen vogels en neemt vermoedelijk af. Bedreigingen zijn aantasting van het leefgebied door de aanleg van een oliepijpleiding en geplande wegen; mierenvolgers verdwijnen als een van de eerste soorten uit versnipperd bos.
Wetenschappelijke naam
Pithys castaneus | Berlioz, 1938
Berlioz beschreef de soort in 1938 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Pithys werd in 1818 ingevoerd door Vieillot. De herkomst van de geslachtsnaam is onzeker: mogelijk is hij gebaseerd op een Guaraní-naam die Félix de Azara gebruikte, of is het een verbasterde combinatie van het geslacht Pipra, 'manakin', en Modern Latijn thlypis, 'zanger'. De soortnaam komt van Latijn castaneus, 'kastanjebruin'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Andoas, Río Pastaza, Ecuador.