Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Witpluimmiervogel
Witpluimmiervogel | Pithys albifrons
White-plumed Antbird | Hormiguero cuerniblanco | Papa-formiga-de-topete
De witpluimmiervogel is een kleine mierenvolger met een zwart gezicht waaruit lange witte veerpluimen op het voorhoofd en de kin steken. Hij is een obligate mierenvolger en is bij zwermen van trekmieren in het Amazonebos vaak de talrijkste soort. In het gidsgebied leeft hij in het laagland en de voetheuvels ten oosten van de Andes.
Geluid
De zang is een korte reeks hoge, ijle fluittonen die in toonhoogte dalen. Bij mierenzwermen vaak een dun, hoog tsieuw en een kort tsjip.
Opname: Mauricio Cuellar Ramirez (@Birding.travel) — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
11–12 cm, gedrongen, met een korte staart. Voorhoofd, gezicht en keel zijn zwart; van het voorhoofd steken twee lange witte veerpluimen omhoog en van de kin een witte baardpluim. Rug, vleugels en kruin zijn leigrijs. Een halsband over de nek, de stuit, de staart en de onderzijde zijn kastanjebruin. Poten geeloranje. De seksen zijn gelijk; jonge vogels missen de witte pluimen grotendeels en zijn doffer.
Verwarringssoorten
De witmaskermiervogel Pithys castaneus leeft alleen in een klein gebied in Noord-Peru, is groter, overwegend roodbruin met een zwarte kop en een wit gezicht, zonder witte pluimen. De witwangmiervogel Gymnopithys leucaspis heeft bruine bovendelen, een witte keel en borst en blauwe huid rond het oog. De maanvlekmiervogel Oneillornis lunulatus heeft een witte keel en zwart-wit geschubde bovendelen.
Leefgebied
Onderlaag van vochtig laaglandbos op terra firme en van voetheuvelbos, minder in hoog secundair bos, tot ongeveer 1100 m. Volgt zwermen van trekmieren en vangt vanaf lage stammetjes de geleedpotigen die voor de mieren vluchten; bij een zwerm vaak met meerdere vogels tegelijk. Wordt zelden ver van een mierenzwerm gezien.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: ten oosten van de Andes, van Meta en Guainía zuidwaarts tot Putumayo en Amazonas. Ecuador: in het oostelijke laagland en de voetheuvels. Peru: in het noorden en het midden van het Amazonelaagland, zuidwaarts tot Pasco en Junín. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Zuid-Venezuela, de Guyana's en Noord-Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in terra-firmebos naar een zwerm trekmieren; de witpluimmiervogel is daar vaak een van de eerste vogels die je ziet. In Ecuador bijvoorbeeld rond lodges langs de Napo, in Peru rond Iquitos.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Wijdverbreid en in ongestoord bos vrij algemeen. Als obligate mierenvolger verdwijnt hij uit versnipperd bos.
Wetenschappelijke naam
Pithys albifrons | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Pipra albifrons; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pithys werd in 1818 ingevoerd door Vieillot. De herkomst van de geslachtsnaam is onzeker: mogelijk is hij gebaseerd op een Guaraní-naam die Félix de Azara gebruikte, of is het een verbasterde combinatie van het geslacht Pipra, 'manakin', en Modern Latijn thlypis, 'zanger'. De soortnaam komt van Latijn albus, 'wit', en frons, 'voorhoofd', naar de witte pluimen aan de kop. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.