Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Zwartkinmierkruiper

Zwartkinmierkruiper | Hypocnemoides melanopogon

Black-chinned Antbird | Hormiguero barbinegro | Solta-asa-do-norte

De zwartkinmierkruiper is een kleine, grijze miervogel van overstroomd bos langs beken en meren in het noorden en westen van Amazonië. Paren houden zich laag boven het water op en zingen vaak in duet. Ten zuiden van de Amazone wordt hij vervangen door de oevermierkruiper.

Zwartkinmierkruiper (Hypocnemoides melanopogon)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een versnellende reeks nasale tonen die eerst stijgt en dan overgaat in een dalende ratel, gelijkend op die van de oevermierkruiper. Roepen zijn een kort, nasaal tsjup en een droge ratel.

Luister: ZangXC1072128

Opname: Dante Buzzetti — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

12 cm, met een dunne snavel en een korte staart. Het mannetje is grijs, met een zwarte kin en keel, zwarte vleugeldekveren met witte toppen en een zwartachtige staart met smalle witte toppen. Het vrouwtje is lichter grijs, met een witachtige, grijs gevlekte keel en borst en dezelfde witte vleugeltekening. Jonge vogels zijn bruiner.

Verwarrings­soorten

De oevermierkruiper Hypocnemoides maculicauda leeft ten zuiden van de Amazone en de Marañón en heeft een brede witte eindband op de staart. De mangrovemiervogel Sclateria naevia heeft een langere snavel, roze poten en wittere onderdelen. De loodgrijze miervogel Myrmelastes hyperythrus is groter en donkerder, met een kale, blauwe huid rond het oog. De asborstmierkruiper Myrmoborus lugubris heeft een rood oog, witte onderdelen en leeft op riviereilanden.

Leefgebied

Onderlaag en struiklaag van várzea, igapó en moerasbos, vooral langs bosbeken, kreken en de oevers van meren, meestal dicht bij het water, tot ongeveer 500 m. Zoekt in paren insecten op takken, bladeren en wortels boven het water. Het nest is een open kommetje, laag boven of vlak bij het water.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: ten oosten van de Andes, van Meta en Vichada zuidwaarts tot Amazonas. Ecuador: in het oostelijke laagland. Peru: in het noorden, ten noorden van de Amazone en de Marañón, in Loreto. Bolivia: ontbreekt. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Zuid-Venezuela, de Guyana's en Amazonisch Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Vaar langs bosbeken en meeroevers in het oosten van Ecuador of het noordoosten van Peru, bijvoorbeeld in Cuyabeno of bij Iquitos ten noorden van de Amazone, en luister naar de nasale zang laag boven het water.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort is in geschikt leefgebied algemeen.

Wetenschappelijke naam

Hypocnemoides melanopogon | (Sclater, 1857)

Sclater beschreef de soort in 1857 als Hypocnemis melanopogon; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Hypocnemoides werd in 1918 ingevoerd door Bangs & Penard. De geslachtsnaam combineert de geslachtsnaam Hypocnemis met Grieks -oidēs, 'lijkend op'. De soortnaam komt van Grieks melas, 'zwart', en pōgōn, 'baard', naar de zwarte kin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Chamicuros, Loreto, Peru.