Alle soorten › Zangvogels › Tangaren › Witnekdikbekje

Witnekdikbekje | Sporophila fringilloides

White-naped Seedeater | Semillero nuquiblanco | Papa-capim-de-coleira

Het witnekdikbekje is een vrij groot, zwart-wit dikbekje met een zware, lichte snavel, dat lang in een eigen geslacht (Dolospingus) werd geplaatst. Het leeft in de savannes en het struikgewas op witte zandgronden in het noorden van het Amazonegebied. In het gidsgebied komt het alleen in het oosten van Colombia voor.

Witnekdikbekje (Sporophila fringilloides)
Foto: desertnaturalist — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Weinig beschreven. De zang is een reeks heldere, wat zoete fluittonen en tjilpende noten. De roep is een kort tsjip.

Luister: ZangXC835860

Opname: Ricardo Gagliardi — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13 cm, met een grote, kegelvormige, witachtige tot hoornkleurige snavel. Het mannetje is van boven glanzend zwart, met een witte vlek aan de zijkant van de nek, een witte vleugelspiegel en vaak smalle witte vleugelstrepen; keel en onderdelen zijn wit, met zwarte flanken bij de borst. Het vrouwtje is van boven kaneelbruin, van onderen lichter geelbruin, met een donkere snavel. Jonge mannetjes lijken eerst op het vrouwtje.

Verwarrings­soorten

Het bont dikbekje Sporophila americana is kleiner, met een kleine, zwartachtige snavel en een zwarte borstband. Het witbuikdikbekje Sporophila leucoptera is van boven grijs, niet zwart, en heeft een oranjeachtige snavel. Mannetjes van de dikbekzaadkraker Sporophila crassirostris zijn grotendeels zwart, met een witte vleugelspiegel en een nog zwaardere, lichte snavel, maar zonder witte onderdelen. Het vrouwtje lijkt op dat van andere grote dikbekjes en zaadkrakers en is aan de forse, kegelvormige snavel te herkennen.

Leefgebied

Savannes met verspreide struiken, struikgewas en lage bossen op witte zandgronden, en de randen daarvan, ook langs rivieren met zwart water; in het laagland, meestal onder 300 m. Eet zaden van grassen en zeggen. Over het nest is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia plaatselijk in het oosten, in Vichada, Guainía en Vaupés, in het gebied van de Orinoco en de Rio Negro. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, Guyana en het noordwesten van Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-11-01 – 2026-10-31), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in de savannes op witte zandgronden rond Puerto Inírida (Guainía) en langs de Orinoco, in struikgewas aan de bosrand. De soort komt vaak in kleine aantallen voor en mengt zich met andere dikbekjes.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort is plaatselijk en weinig bekend, maar haar leefgebied in het noorden van het Amazonegebied staat weinig onder druk.

Wetenschappelijke naam

Sporophila fringilloides | (Pelzeln, 1870)

Pelzeln beschreef de soort in 1870 als Oryzoborus(?) fringilloides; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Sporophila werd in 1844 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam combineert Grieks sporos, 'zaad', en philos, 'houdend van'. De soortnaam combineert het geslacht Fringilla, 'vink', met Grieks -oidēs, 'lijkend op'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio Xié, Amazonas, Brazilië.