Alle soorten › Hoenderachtigen › Tandkwartels › Witoortandkwartel

Witoortandkwartel | Odontophorus hyperythrus

Chestnut Wood Quail | Corcovado castaño | Uru-castanho

De witoortandkwartel is een tandkwartel die alleen in de Andes van Colombia voorkomt. Hij leeft in groepjes op de bodem van nevelwoud in de Centrale en de Westelijke Cordillera. De witte streep achter het oog, die de Nederlandse naam verklaart, onderscheidt hem van verwante soorten.

Witoortandkwartel (Odontophorus hyperythrus)
Foto: anneowen2000 — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

Een snel, ritmisch en luid duet van rollende, herhaalde tonen, vooral bij zonsopkomst en in de schemering. Daarnaast zachte contactroepjes in de groep.

Luister: ZangXC1094120

Opname: Julio Delgado — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

25–27 cm, gedrongen, met een korte staart en een korte, bruine kuif. Rond het oog ligt een kale, donkere huid, met daarachter een opvallende witte streep op de oorstreek. De bovendelen zijn bruin, fijn zwart en okerkleurig gemarmerd, met lichte vlekjes op de vleugels. Bij het mannetje zijn gezicht, keel, borst en buik egaal kastanjebruin; bij het vrouwtje zijn borst en buik grijsbruin. Jonge vogels zijn doffer.

Verwarrings­soorten

De bruinmaskertandkwartel Odontophorus erythrops leeft lager op de westflank en heeft een zwarte keel met een witte band en geen witte streep achter het oog. De zwartrugtandkwartel Odontophorus melanonotus, in het zuidwesten van Colombia, heeft een zwartachtige rug en geen wit op de kop. De zwartmaskertandkwartel Odontophorus atrifrons van het noorden van Colombia heeft een zwart gezicht.

Leefgebied

De bodem van nevelwoud en vochtig bergbos, ook oud secundair bos en bosranden bij koffieplantages, ruwweg tussen 1600 en 2700 m. Groepjes zoeken in het bladstrooisel naar zaden, gevallen vruchten en ongewervelden. Het nest ligt op de grond.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Endemisch voor Colombia: in de Centrale en de Westelijke Cordillera, inclusief de flanken naar de Cauca- en de Magdalenavallei. Ontbreekt in de Oostelijke Cordillera. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Bezoek beschermde nevelwoudreservaten in de Centrale Cordillera, waar groepjes soms op bospaden of bij voederplaatsen verschijnen. Luister bij zonsopkomst naar het duet.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Het leefgebied is versnipperd door eeuwenlange ontbossing in de Colombiaanse Andes, maar de soort komt ook in kleinere bosresten en in secundair bos voor.

Wetenschappelijke naam

Odontophorus hyperythrus | Gould, 1858

Gould beschreef de soort in 1858 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Odontophorus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Grieks odous, odontos, 'tand', en -phoros, 'dragend', naar de getande rand van de snavel. De soortnaam komt van Grieks hupo, 'onder', en eruthros, 'rood', naar de roodbruine onderdelen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.