Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Witrugvuuroog
Witrugvuuroog | Pyriglena leuconota
East Amazonian Fire-Eye | Ojo de fuego dorsiblanco | Papa-taoca
De witrugvuuroog is een grote, langstaartige miervogel van de ondergroei van voetheuvel- en lager bergbos aan beide zijden van de Andes. De naam verwijst naar de felrode iris en de witte rugvlek van het mannetje. De populaties in het gidsgebied worden in recente indelingen als aparte soort Pyriglena maura behandeld; de vrouwtjes verschillen sterk per regio.
Geluid
Het mannetje zingt een reeks van ongeveer twee seconden met gelijkmatige korte fluittonen, die iets stijgen en dalen; het vrouwtje zingt hoger en langer, vaak al tijdens de zang van het mannetje. De roepen zijn onder meer een zacht ratelend pit-tsjt-tsjt en een scherp pik.
Opname: Sidnei Dantas — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
17 cm, met een felrode iris en een lange staart. Het mannetje is glanzend zwart, met een deels verborgen witte vlek tussen de schouderveren die bij opwinding zichtbaar wordt. Het vrouwtje is in het westen van Ecuador en het noordwesten van Peru donker roodachtig bruin boven en grijsachtig olijfbruin onder; in de Andes van Colombia en het oosten van Ecuador overwegend roetzwart met een donker kastanjebruine mantel en vleugels; in Peru en Bolivia roodbruin boven, deels met een witte wenkbrauw en een zwarte oogstreep.
Verwarringssoorten
De roetmiervogel Hafferia fortis van het Amazonelaagland is ook zwart met een rode iris, maar heeft blauwe naakte huid rond het oog en geen witte rugvlek. De blauwmaskermiervogel Hafferia immaculata en de zeledons miervogel Hafferia zeledoni hebben blauwe naakte huid voor het oog en een bruine iris. Het mannetje witschoudermiervogel Akletos melanoceps heeft een witte schoudervlek en leeft in het laagland.
Leefgebied
Dichte ondergroei van altijdgroen laagland- en voetheuvelbos, vooral aan bosranden, in ouder secundair bos en in open plekken. In het westen van Ecuador van zeeniveau tot 1350 m, op de oostflank van de Andes meestal 500–2200 m. Volgt geregeld zwermen trekmieren om opgejaagde insecten te vangen. Het nest is een kom of bol laag in dichte vegetatie.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: op de hellingen van de centrale en oostelijke Andes en in de bovenloop van de Magdalena, 500–2500 m. Ecuador: in het westen van de kust tot in de uitlopers en op de oostflank van de Andes. Peru: in het uiterste noordwesten (Tumbes) en langs de hele oostflank van de Andes. Bolivia: op de oostflank van de Andes en in het oosten van Santa Cruz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Mato Grosso in Brazilië en in het noorden van Paraguay.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs bosranden en paden in voetheuvelbos, bijvoorbeeld in het noordwesten van Ecuador of langs de weg naar Manu in Peru, en let op zwermen trekmieren waar de soort zich bij aansluit.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd als aparte soort; de ruimer opgevatte soort is wereldwijd niet bedreigd. Plaatselijk vrij algemeen en in staat om in ouder secundair bos te blijven; de populaties in het westen van Ecuador en Peru hebben door ontbossing meer van hun leefgebied verloren.
Wetenschappelijke naam
Pyriglena leuconota | (Spix, 1824)
Spix beschreef de soort in 1824 als Myothera leuconota; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pyriglena werd in 1847 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks pur, 'vuur', en glēnē, 'oogbol', naar het rode oog. De soortnaam komt van Grieks leukos, 'wit', en nōtos, 'rug'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Pará, Brazilië.