Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Witschoudermierklauwier

Witschoudermierklauwier | Thamnophilus aethiops

White-shouldered Antshrike | Batará hombriblanco | Choca-lisa

De witschoudermierklauwier is een donkere mierklauwier van de dichte onderlaag van Amazonebos en de voetheuvels van de Andes. Het mannetje is vrijwel zwart met enkele witte stipjes op de schouder, het vrouwtje geheel diep roodbruin. De zang is een langzame reeks gelijkmatige, lage tonen, anders dan de versnellende zang van de meeste verwanten.

Witschoudermierklauwier (Thamnophilus aethiops)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang van het mannetje is een korte reeks lage, langzame tonen in een gelijkmatig tempo en met gelijke sterkte, vergeleken met de roep van een boswouw of een trogon; die van het vrouwtje is hoger. Het meest gehoorde roepje is een abrupt, keelachtig kuk, vaak lang herhaald; verder kauw-roepen, nasale tonen en gegrom.

Luister: ZangXC1173810

Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

16 cm (15–17 cm), met een zware, gehaakte snavel. Het mannetje is overwegend zwart, met enkele witte stippen op de kleine vleugeldekveren en de vleugelboeg, witte ondervleugeldekveren en een zwartgrijze onderbuik en onderstaart; bij sommige vormen is het grijzer. Het vrouwtje is geheel diep roodbruin, iets donkerder van boven.

Verwarrings­soorten

De castelnaus mierklauwier Thamnophilus cryptoleucus is groter en leeft op riviereilanden; ook het vrouwtje is zwart. Het vrouwtje van de cochamierklauwier Thamnophilus praecox heeft een zwarte kop; die soort leeft in overstroomd bos. De leikleurige mierklauwier Thamnophilus schistaceus is grijs met een zwarte kruin en een rood oog; het vrouwtje heeft een olijfkleurige onderkant. Het vrouwtje van de grote mierklauwier Taraba major is van onderen wit.

Leefgebied

Dichte onderlaag van altijdgroen bos, vooral terra-firmebos in het laagland en in de voetheuvels van de Andes, met voorkeur voor dichte, begroeide open plekken. In Colombia tot 800 m, in Ecuador tot 1000 m, in Peru tot 1500 m. Leeft in paren en zoekt insecten dicht bij de grond.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: ten oosten van de Andes, van Cauca en Caquetá tot Vichada, Guainía en Vaupés. Ecuador: in het oosten. Peru: in het oosten, aan beide zijden van de Marañón en de Amazone. Bolivia: in het noorden, zuidwaarts tot Cochabamba, en in het noordoosten van Santa Cruz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela en Brazilië, met een geïsoleerde stand in het noordoosten van Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in terra-firmebos en voetheuvelbos, bijvoorbeeld rond Manu of in het oosten van Ecuador, naar de langzame reeks lage tonen of het herhaalde kuk. De vogel blijft meestal laag in dichte begroeiing.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is groot; de soort is gebonden aan bos met een dichte onderlaag.

Wetenschappelijke naam

Thamnophilus aethiops | Sclater, 1858

Sclater beschreef de soort in 1858 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Thamnophilus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Grieks thamnos, 'struik', en philos, 'liefhebbend': struikminnaar. De soortnaam komt van Latijn aethiops, 'Ethiopiër', in de zin van zwart, naar het donkere verenkleed van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Río Napo, Ecuador.